K&WH Nieuws

Retrobeurs

2012-01-09T10:00:00.003+01:00

Ook zo gek van retro meubeltjes? Dan kun je je hart ophalen op de beurs Design Icons Amsterdam op 11 en 12 februari 2012. Zestig handelaren uit binnen- en buitenland zullen hun aanbod van designmeubelen uit de 20ste eeuw aanbieden in de Kromhouthal aan De Overkant in Amsterdam-Noord. Het evenement wordt georganiseerd door Retrostart, de organisatie achter de gelijknamige website, waar je links naar veel en veel meer beurzen en nog veel meer handelaren van retro- en retrostijl-meubels kunt vinden. Om te kijken zonder te kopen is veel zelfbeheersing nodig...

Penseelprinsessen

2012-01-05T10:00:00.001+01:00

Kate Bisschop-Swift e.a., Haagse
weeskinderen strooien bloemen op het
pad der koningin, 1874. Foto: SHVHON.

Tekenen en schilderen waren ooit een vast onderdeel van de opvoeding van welgestelde dames. In de loop van de negentiende eeuw begonnen vrouwelijke kunstenaars hun werk steeds vaker tentoon te stellen en te verkopen. Ze werden toegelaten tot kunstenaarsverenigingen en vanaf de jaren 1850 ook tot kunstacademies. Zo namen zij een steeds belangrijker positie binnen de kunstwereld in.
Toch is de rol van vrouwen in de negentiende-eeuwse kunst nog een onderbelicht onderwerp binnen de onderzoekswereld. Dat is mede te wijten aan de hardnekkige misvatting dat het ging om een vrijetijdsbesteden en het als ongepast werd gezien om een professionele carrière na te streven.
Daarom startten het RKD, De Mesdag Collectie en Paleis Het Loo in 2008 een uitgebreid kunsthistorisch onderzoek, waarvan de resultaten in 2012 worden gepresenteerd. Biografische gegevens van ca. 1100 kunstenaressen zijn verzameld in de database RKDartists& en hun 1600 van hun werken ingevoerd in da database RKDimages. Ze vormen de basis voor het boek Penseelprinsessen & Broodschilderessen. Vrouwen in de beeldende kunst 1808-1913, te verschijnen bij Uitgeverij Thoth. Deze publicatie begeleidt de gelijknamige een dubbeltentoonstelling, van 18 februari tot en met 27 mei 2012 bij Paleis Het Loo en van 30 mei tot en met 28 augustus 2012 bij De Mesdag Collectie te zien zal zijn. Bij de presentatie in Apeldoorn komt de nadruk te liggen op kunstenaressen aan en rond het hof, terwijl in Den Haag aandacht zal worden besteed aan de vele professioneel werkzame kunstenaressen.

Nieuwjaarswens

2011-12-23T09:33:00.004+01:00

Beste lezers, K&WH wenst u een prettige feestmaand en alle goeds voor 2012!

Rond deze tijd worden wij wat nostalgisch, dat zal wel het gevolg van al die kerstborrels zijn. Daarom hier een impressie van kerst zoals het in huize Kroon begin jaren '70 werd gevierd. Met de pan op tafel.

Kerst in de Beetsstraat, Den Haag, ca. 1971.
Foto: K&WH.

VBCN curatorenprijs

2011-12-22T22:48:00.001+01:00

Via onze vakorganisatie, de Vereniging van Nederlandse Kunsthistorici (VNK) ontving K&WH de aankondiging van de VBCN curatorenprijs. Een nieuwe bekroning voor tentoonstellingsconcepten klinkt als een prima initiatief, maar de tekst van deze aankondiging roept enkele vragen op. Lees de kritische reacties van kunsthistorici Andréa Kroon en Marty Bax op de website van het Register Freelance en Zelfstandige Kunsthistorici.

Flaneren

2011-12-20T10:11:00.001+01:00

Aan de Universiteit van Nottingham (UK) vindt op 6 en 7 juli 2012 een congres plaats, dat geheel is gewijd aan het thema 'flaneren'. De flaneur, misschien het beste te omschrijven als iemand die 'slentert om gezien te worden', is een 19de-eeuws archetype van de stadsmens. Hij werd geroemd door diverse auteurs en historici, van Balzac en Baudelaire tot Walter Benjamin, en meer recent besproken in publicaties als The Flâneur en The Invisible Flâneuse. Maar dergelijke studies beperkten zich vooral tot de flaneurs in Parijs, terwijl hij ook in andere Europese landen een bekend verschijnsel was, denk maar aan de Scheveningse Boulevard. Bovendien is de flaneur inmiddels ook voor de lens van de moderne media gespot. Aan al deze zaken wordt aandacht besteedt tijdens het congres The Flâneur Abroad: international and historical perspectives on an urban archetype, georganiseerd in samenwerking met het Institute for Research in Visual Culture en the Urban Culture Network van de universiteit. Onderzoekers die een paper willen presenteren kunnen reageren tot 30 december 2011 via richard.wrigley@nottingham.ac.uk.

Monumentengids Londen

2011-12-15T10:00:00.000+01:00

Kerstshoppen in Londen? Ook zin in wat kunsthistorisch verantwoord rondstruinen? Download dan The London List (pdf, 2010) een handige gids van de Britse monumentenzorg, English Heritage. Voor wie al redelijk zijn weg kent in Londen en de bekende toeristentrekpleisters al eens heeft gezien - of vakmatig geinteresseerd is in architectuur en erfgoed - is dit een handige gids om de stad nu eens met heel andere ogen te bekijken. Historische pubs, kunstenaarstudio's, mansions en scholen, maar ook 19de-eeuwse bestrating en gietijzeren hekwerk worden vermeld. Zelfs wat 'Hollands glorie': zie pp. 42-43 voor de invloed van het Nederlands modernisme op het schitterende gebouw van het Royal Masonic Hospital.

Architect A.J. Westerman

2011-12-14T10:00:00.018+01:00

K&WH heeft haar werkplek in Den Haag in een pand van architect A.J. Westerman. Daarom schrijven we graag iets over de geschiedenis van dit pand:

Arend Jan Westerman (1884-1966) werd geboren in Dalfsen en haalde in 1910 zijn diploma aan de Industrieschool in Zwolle. Hij vond werk bij het bureau van G.A. Belsman in Enschede, maar verhuisde al gauw naar Amsterdam. Tussen 1914 en 1922 werkte hij daar bij de Gemeentelijke Dienst Publieke Werken, afdeling Gebouwen, als bouwkundig ontwerper en later als adjunct-architect. Hij was onder meer verantwoordelijk voor het Poldergemaal aan de Amsteldijk (1919), het Badhuis in de Andreas Bonnstraat (1920-21), de Vierde Ambachtsschool/ Maas Geesteranusschool aan de Baarsjesweg (1922), voor woningbouw aan het Meerhuizenplein en de De Lairaissestraat (1922 ), en de HBS aan de Jozef Israelskade (1923). In 1924 zag Westerman de kans schoon om zich als zelfstandig architect te vestigen. Hij werkte tot ca. 1935 regelmatig samen met andere architecten, waaronder: J. Brouwer, P.J.J.M. Cuypers, J. Jerphanion, H.L. de Jong, J.H. Mulder, J. Dunnebier, Ph. van Niftrik, Tubergen, A. Resink, W.Th.H. ten Bosch, Le Grand, L. Peters en G.A.M. Loogman. Tussen 1916 en 1933 was hij lid van genootschap Architectura et Amicitia.

Westermans oeuvre wordt gerekend tot de Amsterdamse School: een groep toonaangevende architecten die aan het begin van de 20ste eeuw veel sociale woningbouw realiseerde, met name in de Rivierenbuurt. Juist dat geeft het handjevol panden dat Westerman in Den Haag realiseerde, een bijzonder cachet.

Westermans ontwerp voor een woon-/winkelgalerij
aan de Laan van Meerdervoort. Het Vaderland, 27-9-1924.

In het tijdschrift Het Bouwbedrijf werd begin jaren ’20 een ontwerpwedstrijd uitgeschreven voor een winkelgalerij in Den Haag, waarin een café-restaurant met het motto ‘Hans’ opgenomen moest zijn. De verschillende inzendingen werden beoordeeld door een commissie, waarin ook architect H.P. Berlage zitting nam. Westermans ontwerp voor een overdekte winkelgalerij met bovenwoningen bleek de winnaar. In 1924 werd dit ontwerp dan ook gerealiseerd op de hoek Laan van Meerder-voort/Fahrenheitstraat. De gekozen bouwstijl is een mengeling van Amsterdamse School stijl en Nieuwe Zakelijkheid met typerende platte daken en ongebruikelijke raamverdelingen.

Ontwerptekening voor het winkelcomplex
van Lijnkamps Kleedingmagazijn, Het Vaderland 30-1-1926.

Vervolgens brak in 1926 een tweede bouwfase aan. In opdracht van N.V. Lijnkamps Kleedingmagazijn bouwde Westerman aan de andere zijde van de Fahrenheitstraat een woon-/winkelcomplex in dezelfde stijl op de hoek Thomsonlaan. Dit maal werd echter niet gekozen voor een overdekte galerij, maar voor inspringende portieken en schuine winkelingangen. De gevel van het complex kenmerkt zich door gebruik van gele baksteen en een monumentale, doorlopende houten winkelpui, waarin geel glas is verwerkt. Langs de dakrand is in zwart een blokjesmotief geschilderd, dat aansluit bij de kleine glas-in-lood ruitjes in de bovenlichten op de eerste en tweede verdieping. Hierdoor heeft de gevel een herkenbaar ‘ritme’. Hetzelfde glas werd toegepast in de bovenlichten aan de achterzijde en binnenshuis in de kamer- en schuifdeuren, terwijl de ingangs- en schoorsteenpartijen binnenshuis zijn voorzien van bloktegeltjes in groen en zwart. Exterieur en interieur vormen zo een mooie eenheid. K&WH prijst zich dan ook gelukkig met een werkplek in dat pand van Lijnkamp.

In 1927 ontwierp Westerman tussendoor enkele woonhuizen aan de Pioenweg, en landhuizen aan de Hyacinthweg en de Daal-en-Bergselaan. In 1931 werd de 3de fase van het winkelcomplex voltooid. Westerman ontwierp in opdracht van de Nederlandse Bioscoop-Trust het West-End Theater, dat aangrenzend aan zijn eerste winkelgalerij in de Fahrenheitstraat kwam te staan. Het interieur werd door de bekende ontwerper Jaap Gidding verzorgd. Het pand is sindsdien omgetoverd tot supermarkt.

Ontwerp woon-winkelcomplex. Het Vaderland, 2-1-1926.

Ondertussen realiseerde Westerman ook een hele reeks ontwerpen in Amsterdam: woningbouw aan de Bestevaerstraat (1924) en Witte de Withstraat (1925-1927), villa’s aan de Apollolaan (1926), woningbouw in de Memlingstraat/Gerrit van der Veenstraat, woon-/winkelpanden in de Scheldestraat (1927), woningbouw aan de Van Spilbergenstraat (1927) en Volkerakstraat/Eendrachtsstraat (1928), de bebouwing van de Maritzstraat/Tugelaweg/De Wetstraat, en woningbouw aan de Amstelkade, Churchill-laan (1930) en de Holbeinstraat (1934). In zijn tijd werd Westerman’s werk gewaardeerd om zijn esthetische kwaliteit en proportieschemas. Zijn ontwerpen werden het besproken in gerenommeerde architectuurtijdschriften als Het bouwbedrijf, Wendingen en Architectura. Langs deze weg zijn ze onderdeel geworden van de architectuur-historische ‘discours’. Na 1945 was Westerman echter nog maar weinig productief. Zijn bekendste naoorlogse ontwerp is het kantoor van de Belgische Assurantiemaatschappij 'A.G. van 1830' aan het Kleine-Gartmanplantsoen te Amsterdam.

Recente architectuurinventarisatieprojecten, onder meer door de stichting Bonas (NAi), hebben Westermans werk opnieuw in de belangstelling gebracht. Zijn oeuvre bleek groter en invloedrijker dan voorheen werd gedacht. Het woon-winkelcomplex aan de Laan van Meerdervoort, Fahrenheitstraat en Thomsonlaan geldt nu als één van de weinige intact gebleven winkelgalerijen uit deze periode van de architectuurgeschiedenis, die bovendien haar oorspronkelijke functie heeft behouden. Dat geeft de panden een bijzondere cultuurhistorische waarde. Hoewel sommige winkeliers de originele houten pui hebben afgedekt met reclameborden, zijn de gevels goed bewaard gebleven en gemakkelijk in oorspronkelijke staat terug te brengen. De karakteristieke blokjesmotieven onder de dakrand zijn wat vervaagd, maar bleven net als de oorspronkelijke ramen behouden, waardoor het karakteristieke ‘ritme’ in het gevelontwerp nog intact is. Meer aandacht voor deze panden, bijvoorbeeld in de vorm van een monumentenstatus en opname in architectuur-wandelingen en -publicaties, zou goed passen in de plannen van de winkeliersvereniging om nieuwe bezoekersstromen aan te trekken.

Bis in de Bomenbuurt

2011-12-09T22:56:00.003+01:00

De Haagsche Bomenbuurt is altijd rijk geweest aan toko's, maar qua lunchrooms en restaurants kwam ze er jarenlang bekaaid af. Ladies who lunch konden nergens terecht, het gemiddelde culinaire aanbod was een zak patat. K&WH is dan ook heel blij met de nieuwkomers die in recente jaren in de Fahrenheit-straat en de Thomsonlaan zijn gevestigd. Je kunt nu met je laptopje neerstrijken bij Bagels & Beans of Madeleine, of ouderwetse wentelteefjes eten bij De Freule.

Met de komst van Bis echter, is het culinaire aanbod in onze wijk ineens naar een heel ander niveau getild. Chefkok Jeroen Plugge, voorheen bekend van Waterproef, durfde het aan om midden in de economische crisis een op Franse bistro's geinspireerd restaurant te beginnen. Ondanks de slechte berichten over het effect van de crisis op het horecavak, zat de zaak meteen iedere avond vol. Geen wonder met zo'n menukaart.

K&WH werden onlangs getracteerd op het verrassingsmenu met wijnarrangement. De keuze van de chef bleek een boeiend samenspel van traditionele, Hollandse inspiraties, moderne techniek en presentatie. Zo kwam een op de huid gebakken pieterman met venkel en hollandaise voorbij, gevolgd door een torentje van witte biet, buikspek, kabeljauw, omgeven door thijmjus en getopt met een toefje schaaldierenschuim. Het hoofdgerecht was, net als de overige gerechten, nét weer anders dan op de kaart: een mooi gegaarde longhaas met zuurkool. Het dessert was een warm chocoladepotje met een crème anglaise van sinaasappel en basilicum, waarbij we heerlijk stroperige sherry dronken. Leuke, kleine showelementjes die het gesprek aan tafel gaande houden, niet over the top. En dat allemaal voor € 36 p.p. (excl. wijn).

Net als bij Franse bistro's en brasseries staan steak frites en moules frites altijd op het bord, en voor buurtbewoners en -winkeliers is de wisselende dagschotel een prima beloning voor een dag hard werken. Wie zonder te reserveren binnenloopt, kan een keer pech hebben, maar het loont de moeite om het dan nog eens te proberen. K&WH zijn in ieder geval erg blij dat we nu aan het einde van de straat een leuk adresje hebben, waar we zowel voor een zakelijk diner als gewoon met pa en moe terecht kunnen.

[Een kleine suggestie: wellicht wil Bis eens kennis-maken met de prachtige thee van Betjeman en Barton, want niet-koffiedrinkers zouden bij het natafelen zo graag iets anders zien dan het standaard horecatheezakje dat in de meeste restaurants wordt geserveerd.]

Een onbekend oeuvre belicht: Gust van de Wall Perné

2011-12-06T12:09:00.000+01:00

Een flink aantal jaren geleden zag K&WH op de tentoonstelling Bloeiende symbolen het schilderij De witte lelie, die van den hemel 't licht ontvangt (ca. 1909) van Gust van de Wall Perné. Een schitterend werkje van een kunstenaar waarvan we - eerlijk gezegd - verder niets van wisten. Kort geleden viel ons oog op de schitterende poster van het CODA Museum in Apeldoorn, de aankondiging van de tentoonstelling Gust van de Wall Perné. Nieuwe Kunst rond 1900. Wat een prettige verrassing om eindelijk weer eens een relatief onbekende oeuvre uit de periode rond 1900 uitgediept te zien.
Van de Wall Perné (1877-1911) blijkt een veelzijdig kunstenaar en ontwerper te zijn geweest. Het ontwerpersechtpaar Chris en Agathe Wegerif zag zijn talent en bood hem een plek op hun werkplaats aan, waar producten voor de Arts and Crafts winkel in Den Haag werden vervaardigd. Van de Wall Perné ontwierp onder meer boekbanden, reformkleding, meubels en toneeldecors. Rond 1900 ging hij zich meer toeleggen op schilderen. Hij produceerde vooral symbolistische werken, waarin de (mystieke) natuur een grote rol speelde. Van de Wall Perné is helaas niet oud geworden (slechts 34 jaar), maar was in zijn korte leven betrokken bij enkele hoofdrolspelers uit de kunstwereld van zijn zijn tijd. Naast zijn samenwerking met de Wegerifs, had hij ook goede contacten met Piet Mondriaan.
Ook bij deze tentoonstelling werd gelukkig ruimte gevonden voor een kleine publicatie. Ze is zeer fraai vormgegeven (kijk ook eens onder de stofomslag naar de achterzijde) en bevat kleurillustraties. Bovendien is hierin het niet eerder gepubliceerde woudsprookje De Kolenbrander en de Reus opgenomen, dat Van de Wall Perné in 1908 zelf schreef en illustreerde. Op de website van CODA is een mooie impressie van de tentoonstelling te zien. Zowel tentoonstelling als publicatie zijn absolute aanraders.

Chris Lebeau

2011-12-06T12:07:00.000+01:00

Foto: coll. Drents Museum, Assen.

In Museum Willem van Haren is een tentoonstelling te zien over een van de belangrijkste Nederlandse kunstenaars van de eerste helft van de 20ste eeuw: Chris Lebeau. Kunstenaar en anarchist. Lebeau was werkzaam in een veelheid van disciplines - grafiek, kunstnijverheid, glas, batik, textiel en meer. In zijn beeldentaal is mooi de overgang van Nieuwe Kunst naar Art Deco te zien. Naast een overzicht van zijn oeuvre, geeft de tentoonstelling ook een inzicht in Lebeau’s anarchistische achtergrond. Hij kwam uit een socialistisch gezin en was een zeer principieel man, geheelonthouder en vegetariër, met een uitgesproken visie. Hij voelde zich aangetrokken tot de theosofie. Zo volgde hij een tekencursus aan de Vahâna-school, onder leiding van K.P.C. de Bazel en J.L.M. Lauweriks, en nam hij theosofische symboliek op in zijn werk. Ook tekende hij verschillende politieke prenten, onder meer voor het antimilitaristische orgaan De Wapens Neder. In de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich aan bij het verzet en vervalste hij persoonsbewijzen en distributiebonnen. In 1943 werden Lebeau, zijn vrouw en leerlinge wegens verzetsactiviteiten gearresteerd. Door de schuld op zich te nemen, zorgde hij voor de vrijlating van de anderen. Na gevangenschap in Scheveningen, werd hij overgebracht naar de concentratiekampen in Vught en Dachau, waar hij kort voor de bevrijding overleed.
Voor kleinere musea is het tegenwoordig lastig om een catalogus te realiseren. De bekende kunstuitgevers in Nederland vragen hiervoor vaak een aanzienlijke bijdrage, die alleen de grote musea nog kunnen ophoesten. Gelukkig is bij deze tentoonstelling bij het FDN Fonds een bescheiden publicatie verschenen, waarin diverse auteurs Lebeau's levensopvattingen belichten en de invloed daarvan op zijn leven en oeuvre bespreken. Ook zijn vriendschap met collega-kunstenaar Jan Mankes en zijn ontwerpen voor tafeltextiel komen aan de orde. Ontroerend zijn de fragmenten achter in het boekje, waarin herinneringen van Nico Frost en Albert de Jong aan Lebeau zijn afgedrukt.

Architectuur en beelden

2011-12-06T12:05:00.000+01:00

Een boek dat al wat langer op ons bureau ligt, maar door werkdruk niet eerder op onze blog werd genoemd, is: Een hechte verbintenis. Beelden en architectuur in Den Haag. De meeste Hagenaars lopen op straat met de blik naar het trottoir of de etalages gericht, terwijl juist boven dat blikveld veel moois te zien is. De gevels van vele winkels, kantoren, woningen en andere panden zijn verrijkt met beeldende ornamenten. Met name in het interbellum werden veel gevelsculpturen vervaardigd door grote kunstenaars als Hildo Krop en Jan Altorf. Deze publicatie uit de VOM-reeks van Monumentenzorg Den Haag belicht dit belangrijke, maar vaak over het hoofd geziene onderdeel van de architectuur: gevelsculptuur.
Het boek geeft eerst een toelichting op materiaal en praktijk, en bespreekt daarna per eeuw diverse voorbeelden en thema's. Het is vooral een bladerboek geworden, dat de verschillende soorten en stijlen gevelbeelden en gevelkopjes in beeld brengt, en laat zien welke personificaties, flora en fauna, gedaantes of symbolen zij verbeelden. Ook de Haagse ooievaar komt regelmatig voorbij. De vele ruimtelijke werken versieren niet alleen de gevels, zij vertellen de voorbijganger ook iets over het gebouw en haar eigenaar. Dit boek geeft aan hoe zeer het de moeite loont om op straat 'zomaar' even stil te staan en naar boven te kijken.

Geschiedschrijving Illustratie Nederland (GIN)

2011-11-25T10:47:00.000+01:00

Illustreren is een vak dat veel verschillende disciplines beslaat. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn illustraties toegepast in (kinder)boeken, tijdschriften en kranten; reclamedrukwerk; lesmateriaal, technische en wetenschappelijke uitgaven; stripverhalen en animaties. De ontwikkeling van dit vakgebied is echter nauwelijks in kaart gebracht. In 1998 werd daarom de Stichting Geschiedschrijving Illustratie Nederland (GIN) opgericht.

In 1999-2002 liet GIN een aantal toonaangevende illustratoren, de meesten al op hoge leeftijd, interviewen om hun opleiding, professionele werkwijze, loopbaan en unieke visies op het vak als oral history op geluidstapes vast te leggen. Aan het project werkten mee: cartoonisten Fritz Behrendt en WiBo (Wim Boost), kinderboekillustrator en decorontwerper Wim Bijmoer, grafisch vormgever Hans de Cocq, kinderboekillustratrices Jenny Dalenoord en Atie Siegenbeek van Heukelom, technisch tekenaar Rudolf Das, illustratrice en kunstenares Ruth Fischer, mode-illustratrices Gerda van Gijzel en Constance Wibaut, grafisch ontwerper François ten Have, medisch tekenaar Chris van Huijzen, animator Børge Ring, illustrator Jan Sanders en striptekenaar Piet Wijn.

Voordat het tot een publicatie kon komen, werd GIN opgeheven en haar archief opgenomen in het Nederlands Archief Grafische Vormgeving (NAGO). In 2009 gaf het NAGO aan K&WH de opdracht om het materiaal alsnog te bewerken tot een publicabele vorm. Een leuk project, niet alleen omdat we tussen de illustratoren 'helden' uit onze jeugd troffen, zoals Piet Wijn (geestelijk vader van Douwe Dabbert), maar ook omdat we aan de redactie konden samenwerken met oud-collega Catrien Deys.

Het resultaat, vijftien interviews met bekende Nederlandse illustratoren, is nu te raadplegen op de grafische website van Adviz. De interviews geven niet alleen blijk van hun zeer diverse talenten, hun herinneringen aan inspirerende leermeesters en hun grote liefde voor het vak, maar schetsen ook een boeiend tijdsbeeld. Kort na de oorlog stonden reproductietechnieken nog in de kinderschoenen. Er waren voor freelancers weinig sociale voorzieningen, geen regels over billijke tarifering en geen beeldrechtbescherming. Vanaf de jaren ’70 werden arbeidsvoorwaarden, tarifering en beeldrechten – mede dankzij de opkomst van vakorganisaties – steeds beter geregeld, maar de ontwikkeling van fotografie en digitale media vormden een bedreiging voor de broodwinning. Naast talent en vaktechnische kennis was doorzettingsvermogen dan ook een vereiste. Deze terugblik van vijftien ‘veteranen’ zal hopelijk studenten inspireren en historici stimuleren om de beroepsgeschiedenis van het illustratievak in Nederland verder in kaart te brengen.

De Haagse dodo

2011-11-21T10:00:00.066+01:00

In hoeverre dragen ervaringen in je schooltijd bij aan je latere carrière? De dames K&WH waren bijvoorbeeld als kleutertjes van plan later archeoloog te worden. In de zomer zochten pa en ma braaf een kalk- of leisteengroeve op, zodat de kleine kon graven naar fossielen. Een kist vol versteende schelpjes getuigt daar nog van. Ook werd regelmatig een museum of de oudheidkamer aangedaan, zij het niet zonder protest. Dat pa en ma liever op een terrasje zaten, kwam niet in je op.

Ingang Museum voor het Onderwijs.
Foto: Robert Scheers, Haags Gemeentearchief.

Voor werkende ouders is altijd de vraag, hoe je zo’n kind zoet houdt tijdens de vakanties. Dan kregen we een rolletje toegangskaartjes voor het Schoolmuseum, die kostten maar 50 cent. Zelf met tram 3 naar de Hemsterhuisstraat was al een avontuur op zich. Links van de balie was een aula waar kinderfilms werden vertoond; daarna kon je heerlijk door het museum dwalen. Omdat je als kind een ander besef van tijd hebt, lijkt het alsof we dat urenlang hebben gedaan, vaak op momenten dat er nauwelijks andere bezoekers waren. In de herinnering was de benedengang donker en stonden langs de wanden al even donkere, houten kasten, volgestouwd met opgezette dieren, vreemde voorwerpen, schelpen en andere schatten. De sfeer in het gebouw maakte een onvergetelijke indruk. Hele verhalen verzon je erbij - ook over wat zich achter de gesloten deur van de directiekamer afspeelde.

Dodo Schoolmuseum. Foto: Haags Gemeentearchief.

Het trappenhuis was koel, boven de tegelwanden hingen donkere kistjes met opgeprikte vlinders en tropische reuzeninsecten. Als je de trap op liep, zag je bovenaan een dodo in een vitrine staan. Die heeft het ‘m gedaan! Die dodo fascineerde niet alleen ons, maar ook veel andere Haagse schoolkinderen. Op afdeling natuurhistorie waren kamers ingericht met opgezette dieren. Ze stonden achter glas in een geënsceneerde ‘natuurlijke’ omgeving en er waren knopjes die krakerige bandjes met bos- of vogelgeluiden deden startten. Dat alles gaf juist een onnatuurlijk, wat surreëel effect. Klein en in je eentje voelde je niet helemaal op je gemak tussen al die starende lege oogjes. Toch deed dát je telkens terugkomen.

Bij een bezoek aan de afdeling volkenkunde, met nomadenwoningen, ving je soms een glimp op van de ‘verboden’ opslagruimte wanneer een medewerker in de opstelling aan het werk was. Ook dat gaf je fantasie weer voeding, over wat zich na sluitingstijd allemaal in het museum afspeelde. Dan hebben we het walvisskelet, de vreemde zaken op sterk water en de duikboot nog niet eens genoemd.

Hopeloos ouderwets. Dat moeten toenmalige museumprofessionals hebben gedacht toen de verhuizing naar het Museon en de nieuwe open, heldere opstellingen werden gerealiseerd. Ook elders in Nederland werden 19de-eeuwse museuminterieurs gemoderniseerd en omgetoverd tot lichte, strakke ruimtes met glazen vitrines. Begrijpelijk, want naast mode speelde vooral een wens tot betere conserveringsmogelijkheden daarin een rol. Maar stiekem verlangen wij - en misschien ook andere Hagenaars die kind aan huis waren in het Schoolmuseum - terug naar die donkere museumgang en stoffige houten kasten, die zo tot je verbeelding spraken. Gelukkig houdt het Museon haar dodo in ere. Inmiddels weten we dat ie helemaal niet was opgezet, zoals we vroeger dachten. Het betrof een van de eerste reconstructiemodellen. Voor ons is die dodo een icoon uit de kindertijd, hét symbool van onze jeugd en latere liefde voor kunst, geschiedenis en erfgoed.

Kunst & Westerse Esoterie

2011-11-20T11:57:00.001+01:00

Sinds 1996 hebben kunsthistorici Marty Bax, Andréa Kroon en Audrey Wagtberg Hansen in diverse projecten aandacht gevraagd voor de relatie tussen kunst & westerse esoterie. Omdat onze doelstelling inmiddels ruimschoots is behaald, vinden we de tijd rijp om ons te richten op andere kennishiaten in het vakgebied. Met een (Engelstalige) column willen we onze gezamenlijke ‘lobby’ voor het onderwerp voor lopig afsluiten. Klik op deze link om verder te lezen.

Cadeautip voor Sint (2)

2011-11-17T17:29:00.000+01:00

Liefhebbers van boeken, boekdrukkunst of toegepaste kunst maken we graag attent op een prachtige uitgave, die alweer enige tijd geleden verscheen: Gesloten boeken. De mooiste boekbanden van het Koninklijk Huis. Deze publicatie belicht 75 boeken uit de 19de en 20ste eeuw, die niet vanwege hun inhoud, maar juist vanwege hun rijke banddecoratie werden geselecteerd. Door de kostbare materialen, opmerkelijke vormgeving of luxe uitvoering behoren ze tot de topstukken van het Koninklijk Huisarchief. De banden zijn gemaakt van uiteenlopende materialen, zoals goudbestempeld leer, gemarmerd of bedrukt papier, zijde of fluweel, of gebatikt perkament (met name banden van C.A. Lion Cachet). Daarnaast werden ze rijk versierd met beslag in koper, zilver of goud, kunstig gesneden hout of ivoor, voorzien van inlegwerk of zelfs edelstenen (zoals het Typografisch Album van drukkerij Enschedé naar ontwerp van P.J.H. Cuypers). Op sommige banden glinsteren zeer kostbare materialen, andere schitteren in hun eenvoud en doordacht ontwerp.

De oudste band komt uit de bibliotheek van Koning Lodewijk Napoleon en dateert van 1801-02, de jongste is aangeboden aan Koningin Beatrix en werd gemaakt in 1993. Het zwaartepunt in deze publicatie ligt echter op de ontwikkeling in vormgeving in de tweede helft van de 19de en eerste helft van de 20ste eeuw, van het ‘Historisme’ tot de ‘Nieuwe Zakelijkheid’. Ook de ‘Nieuwe Kunst’, de decoratieve stijl, die rond 1900 de Nederlandse beeldende kunst, vormgeving en typografie tot nieuwe hoogtepunten bracht, is ruim vertegenwoordigd. Andere thema’s zijn banden met monogrammen en wapens, de invloed van de Japanse kunst en de relatie met Nederlands-Indië.
Al deze banden werden geschonken aan leden van het koninklijk huis of zijn afkomstig uit hun persoonlijk bezit. Besproken worden onder meer huldeblijken, gedenkboeken, bijbels en fotoalbums. Zo is er bijvoorbeeld het in wit perkament gebonden exemplaar van de Grondwet, waarop Koningin Juliana bij haar inhuldiging in 1948 de eed aflegde en een fraai gebonden fotoalbum dat de hofhouding in 1861 schonk aan Koningin Anna Paulowna.

De publicatie werd geschreven door Audrey Wagtberg Hansen en verscheen al in 2003, bij een tentoonstelling in Museum Meermanno ter gelegenheid van het afscheid van de toenmalige directeur van het Koninklijk Huisarchief, drs. B. Woelderink. K&WH heeft hieraan destijds met veel plezier meegewerkt. Het bijzondere boekje is nog verkrijgbaar in de museumwinkel van Meermanno (ISBN 9080324620) voor slechts € 16,50. Leuk voor in de schoen, of straks onder de kerstboom.

Cadeautip voor Sint

2011-11-14T10:00:00.078+01:00

Wie nog een bijzonder, betaalbaar Sint- of kerstcadeautje voor een kunstliefhebber zoekt, geven we graag de volgende tip: de monografie over beeldend kunstenaar Henri Verstijnen (1882-1940), verschenen in de reeks over kunstenaars rond 1900 van het Drents Museum.

Verstijnen werd geboren in een welgestelde Brabantse familie en bracht zijn jeugd door in Soekaboemi in Nederlands-Indie. Na zijn opleiding was hij aanvankelijk was werkzaam als ceramiekontwerper voor de beroemde firma Wahliss in Bohemen en de Société Céramique te Maastricht, omdat de familie van zijn verloofde alleen met een huwelijk wilde instemmen als hij een vaste baan had. Eenmaal getrouwd ging Verstijnen zich steeds meer toeleggen op het vrije kunstenaarschap. Als beeldend kunstenaar zou hij zijn leven lang blijven worstelen met de strijd tussen zijn artistieke idealen en de noodzaak om met commerciële opdrachten in het onderhoud van zijn gezin te voorzien.

Ontwerp Société Céramique.
Foto: Geheugen van Nederland.

Zo was Verstijnen commercieel actief als illustrator en reclematekenaar. Voor De Groene Amsterdammer tekende hij spotprenten van dieren met menselijke trekjes, die erg populair werden bij het grote publiek.
In zijn vrije werk waren diezelfde dieren, maar ook de exotische flora en fauna van het Indie uit zijn jeugd belangrijke inspiratiebronnen. Verstijnen was overtuigd aanhanger van de theosofie en verwees hiernaar in zijn werk met subtiele kleursymboliek, boeddha's, lotusbloemen en witte pauwen. Hij onderscheidde zich van tijdgenoten door zijn opmerkelijke grafische experimenten en kleurgebruik. Zo ontwikkelde hij een eigen lithografisch procédé, grafico, en werkte hij in een krastechniek op zelf geprepareerd papier. Zijn recepturen hiervoor zijn bewaard gebleven.

Van 1918 tot 1940 woonde en werkte Verstijnen in Den Haag, waar hij actief lid was van de Haagse Kunstkring en Schilderkundig Genootschap Pulchri Studio. Daarnaast ontwierp hij boekbanden en verzorgde hij illustraties in kinderboeken om in zijn broodwinning te voorzien. Meest populair waren zijn illustratires werk voor het Indische sprookje Kantjil de dwerghinde, uitgegeven bij Kluitman in 1936.

Illustratie uit Kantjil, 1936.
Foto: DBNL.

Wie zich verdiept in het werk van Verstijnen, leert hem kennen als een creatieve duizendpoot, die zich niet graag beperkte tot een bepaald medium. Zijn fantasie, optimisme en humor komen in zijn werk sterk naar voren.
Een collectie van Verstijnens werk bevindt zich nu in het Drents Museum, waar in 2006 door K&WH de eerste overzichtstentoonstelling over deze relatief onbekende kunstenaar werd georganiseerd. De bijbehorende, prachtig geillustreerde monografie is inmiddels uitverkocht bij de uitgever, maar bij ons kunt u nog een auteursexemplaar bestellen voor het gereduceerde tarief van € 10 + € 2,76 porti. Contact: audrey@kroonwagtberghansen.nl.

Overdekt winkelen

2011-11-11T10:00:00.014+01:00

De recente renovatie was voor Monumentenzorg Den Haag een reden om een nieuwe publicatie te wijden aan De Haagse Passage. Geschiedenis van een nieuw winkelfenomeen.

Vroeger moest je fysiek over de drempel van een winkel stappen om iets te kunnen bekijken. Dat deed je uitsluitend wanneer je iets écht nodig had en bovendien genoeg geld op zak had. Een jurk voor de lol passen, was er niet bij. Plezierwinkelen werd in de 19de eeuw mogelijk door de opkomst van een middenklasse met koopkracht en door technische ontwikkelingen in de glasindustrie. Door de productie van grotere glasramen werden etalages groter en dat betekende: meer verkoopwaren tegelijkertijd kunnen tonen aan het passerende publiek. Nu werd het voor alle klassen mogelijk om zich te vergapen aan al het fraais, zonder de verplichting tot aanschaf. 'Window shopping' was een feit. Maar een plensje regen kon al dat nieuwe consumentenplezier gemakkelijk bederven, dus bedacht men de overdekte winkelpassage. Graag zouden we schrijven dat Den Haag hiermee in 1855 de primeur had, maar Rotterdam was ons nét voor. De onze was natuurlijk wel mooier. In 1929 werd de Passage uitgebreid en ontstond een mooie mix van 19de- en 20ste-eeuwse architectuur. Wie de ingang aan de Hofweg inloopt, kan nog de fraaie Art Deco elementen bewonderen, die ooit deel uitmaakten van de Passagebioscoop. Bij de recente renovatie is dan ook getracht de oorspronkelijke staat zo veel mogelijk recht te doen. De transformatie van de gevel van nr. 35 (ooit de bekende notenwinkel) is daarvan een treffend voorbeeld.
Het boek is rijk geïllustreerd en beschrijft de geschiedenis van het winkelparadijs heel overzichtelijk, al is er over de periode van de tweede wereldoorlog tot de renovatie blijkbaar weinig te melden. We vragen ons af waarom er eigenlijk geen bijdrage werd opgenomen van Jan Hein Furnée, die als historicus gespecialiseerd is in de geschiedenis van het winkelen in Den Haag en een boek over 'Plaatsen van beschaafd vertier' voorbereid. Verder doet de vorm- en druktechnische productie niet zo 'sjiek' aan als het onderwerp misschien doet verwachten.

Wie na een bezoekje aan de Passage in echte shopping-stemming is gekomen, dan doorlopen naar het Haags Historisch Museum voor de tentoonstelling Mijn Den Haag winkelt!. Tot januari 2012 kun je hier terecht voor een sfeerbeeld van het winkelen van toen, dat wordt opgeroepen met foto's, posters, verpakkingsmateriaal, en zelfs een gereconstrueerde hoeden- en pettenwinkel.

Berlage en Indië

2011-11-09T10:00:00.000+01:00

Bij Uitgeverij 010 verscheen recentelijk een boek(je) van Herman van Bergeijk, waarin H.P. Berlage's fascinatie met Nederlands-Indië voor het eerst overzichtelijk wordt belicht.
De bekende architect realiseerde in 1900 en 1913 gebouwen in Soerabaja en Batavia en maakte in 1923 een rondreis op uitnodiging van Indische kunstenaars- en architectenverenigingen. Zijn Reisbrieven verschenen in de Haagse krant Het Vaderland. Vervolgens kreeg Berlage opdrachten om een rapport over de tempels in Prambanan uit te brengen en een uitbreidingsplan voor Batavia te ontwerpen. Hij maakte schetsen en zoog de Indische cultuur in zich op. In 1931 werd Mijn Indische reis. Gedachten over cultuur en kunst uitgegeven. Van Bergeijk geeft een chronologisch overzicht van al deze ontwikkelingen en hun impact op het oeuvre van de architect. In bijlagen zijn daarnaast voordrachten, rapporten en brieven gebundeld en daarmee makkelijker toegankelijk gemaakt. Berlage en Nederlands-Indië. 'Een innerlijke drang naar het schoone land' is daardoor een mooie aanvulling op de bestaande literatuur over deze architect.

Kunst en theosofie

2011-11-07T13:14:00.003+01:00

TheArtArchives heeft een database met 26.000 namen en biografische gegevens van theosofen online gezet, waaronder veel Nederlanders. Sinds de oprichting van de Theosophical Society in New York in 1875 zijn veel moderne kunstenaars, waaronder Piet Mondriaan, in hun werk door deze levensbeschouwelijke stroming geinspireerd. Tot voor kort was het echter lastig om na te gaan of een kunstenaar, zijn clientele of bredere relatienetwerk een band hadden met de theosofische vereniging. De nieuwe database biedt onderzoekers een belangrijke nieuwe ingang voor biografisch en genealogisch onderzoek, en aanwijzingen voor nieuwe interpretaties van moderne kunst.
Overigens komen niet alleen kunstenaars, maar allerlei 'cultuurdragers' in de database voor, van W.B. Yeats tot Maria Montessori, van Albert von Schrenk-Notzing tot exotische figuren als Cornelius Johnson Phelps Ibaré-Ahinsan.

K&WH feliciteert collega Marty Bax graag met dit initiatief en hoopt dat veel vakgenoten meteen een duik in de database zullen nemen. En daarnaast een tweede felicitatie voor de nominatie van Bax' proefschrift Het Web Der Schepping. Kunst en theosofie in Nederland, van Lauweriks tot Mondriaan voor de Karel van Manderprijs van de Verening van Nederlandse Kunsthistorici.

Vereeniging De Sphinx

2011-11-07T10:00:00.002+01:00

Op 7 maart 1866 werd in Den Haag door Donald Jacob Baron Mackay (1839-1921) de Vereeniging De Sphinx opgericht, in hotel Groot Keizershof op het Buitenhof. Ter gelegenheid van haar 145-jarig bestaan verscheen een gedenkboek, geschreven door bestuurslid Sjaak Zonneveld en verkrijgbaar bij Uitgeverij De Nieuwe Haagsche. Het boek beschrijft de oprichting en ontwikkeling van de vereniging tot op heden, en geeft tevens enig inzicht in de achtergrond van de leden en de door hen besproken onderwerpen.

Het doel van de vereniging was ‘gedachtenuitwisseling’ over onderwerpen van kunst en wetenschap onder de ledengroep, via lezingen en debatten. Den Haag was destijds rijk aan zulke besloten herensociëteiten, die algemene ontwikkeling of hulp aan goede doelen combineerden met gezellig samenzijn en een borreltje. Ook De Sphinx had zo'n intiem', ‘broederlijk’ karakter. Het onderling besprokene werd niet naar buiten gebracht, lidmaatschap werd niet publiek gemaakt en tot 2004 konden dames zelfs geen lid worden. Het gedenkboek is dan ook interessant voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de Haagse beau monde en haar verenigingsleven.

In een bijlage is een korte biografie van Mackay opgenomen. Hij was student op Gymnasium Haganum en studeerde rechten te Leiden. Na het behalen van zijn docterstitel was hij werkzaam bij het Nederlands gezantschap in Londen en later het Ministerie van Koloniën in Den Haag. Van 1871 tot 1877 was Mackay Liberaal lid van de Tweede Kamer. Hierna vertrok hij naar Engeland, waar hij zich tot Brits onderdaan liet nationaliseren en de Schotse titel ‘Lord Reay’ erfde. Hij verwierf een zetel in het House of Lords en huwde een vermogende weduwe, Fanny Hasker. Vervolgens werd hij benoemd tot Gouverneur van Bombay en later onderminister voor India. Al die tijd hield Mackay contact met De Sphinx, ook na zijn terugkeer in Londen. In 1917 werd hij slachtoffer van een ernstige aanrijding. Zijn gezondheid bleef zorgelijk en hij overleed in 1921.

't Binnenhuis belicht

2011-11-03T14:48:00.000+01:00

Yvonne Brentjens timmert hard aan de weg om dé museumspecialist in kunst rond 1900 te worden, door het publiceren van een gestage stroom monografieën over kunstenaars, ontwerpers en bedrijven uit deze periode. Het zoveelste boek van haar hand verscheen bij de gelijknamige tentoonstelling in het Haags Gemeentemuseum: Rechte stoelen, rechtschapen burgers. Wonen volgens 't Binnenhuis (1900-1929). Dit beroemde verkooplokaal 'ter meubilering en versiering van het interieur' bevond zich op het Rokin in Amsterdam en werd opgericht door architect H.P. Berlage, ontwerper Jac. van den Bosch en zilversmid Willem Hoeker. De betrokken ontwerpers waren echter niet het uitgangspunt voor het onderzoek. Brentjens richtte zich op het in kaart brengen van de clièntele van de kunstnijverheidshandel. De basis hiervoor vormde het opusboek dat door Jac. van den Bosch werd bijgehouden. Zo wordt, zoals Benno Tempel in zijn voorwoord schrijft, 'een fascinerend beeld geschetst van de culturele en intellectuele elite van Nederland in de eerste decennia van de twintigste eeuw'. Dit soort prosopografisch onderzoek wint sinds de publicatie in 2006 van het proefschrift van Marty Bax, over netwerkrelaties in de kunst rond 1900, aan populariteit onder kunsthistorici.
Het resultaat van Brentjens intensieve onderzoek is een dikke pil geworden, met hoofdstukken over oprichters, geldschieters, medewerkers en cliënten, rijk geïllustreerd met stemmige zwart-wit foto's van de oorspronkelijke interieurs. Er is ook aandacht voor de idealen over gemeenschapskunst en maatschappelijke discussies, die de vormgeving van medewerkende ontwerpers beïnvloedden. In een kleurkatern achterin het boek is de kunstnijverheid van 't Binnenhuis uit de museumcollectie in heldere foto's weergegeven. Een tweede bijlage geeft een alfabetisch overzicht van cliënten en de door hen aangekochte voorwerpen. De publicatie is verkrijgbaar bij WBOOKS, een uitgeverij ontstaan uit de fusie van Waanders en d'Jonge Hond. De tentoonstelling is nog tot maart 2012 te zien in het Gemeentemuseum.

Breitner als fotograaf

2011-10-31T10:00:00.002+01:00

G.H. Breitner, Meisje in kimono (Geesje Kwak), 1893.
Foto: collectie RKD

Vijftig jaar geleden ontving het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) in een schenking foto's en negatieven van schilder George Breitner (1857-1923). In november 2011 maakt het RKD een database met 2.300 foto's en begeleidende tekst online toegankelijk. Hoewel Breitner's foto's aanvankelijk slechts als studies voor zijn schilderijen werden gezien, worden ze inmiddels ook hoog gewaardeerd om hun artistieke kwaliteit. Verder vormen ze een interessante documentatiebron over het Amsterdam rond 1900.

Wie de originele foto's van Breitners van dichtbij wil zien, kan nu terecht in het Van Gogh Museum. Een selectie van zijn werk is opgenomen in de tentoonstelling Snapshot. Schilders en fotografie, 1888-1915, naast foto's van tijdgenoten Pierre Bonnard, Maurice Denis, Henri Evenepoel, Henri Rivière, Felix Vallotton en Edouard Vuillard.

Collectie Expressionisme MoMA

2011-10-24T10:00:00.001+02:00

Het Museum of Modern Art (New York) heeft een website gewijd aan haar collectie Duitse expressionistische werken op papier. De site geeft een mooi overzicht van deze vernieuwende 20ste-eeuwse kunststroming. Ze bevat een tijdlijn en zoekmogelijkheid door de collectie van meer dan 3.000 objecten via thema, stijl, kunstenaar, tijdschriften, etc. In de geillustreerde boeken kan virtueel worden gebladerd. Alle grote expressionisten zijn vertegenwoordigd: van Max Beckmann en Otto Dix, tot Paul Klee en Egon Schiele.

'Kleine' wereldtentoonstellingen

2011-10-17T10:00:00.004+02:00

Foto: http://greatexhibitions.blogspot.com

De University of Wolverhampton organiseert op 26 en 27 april 2012 het interdisciplinaire symposium Great Exhibitions in the Margins, 1851-1938. De wereldtentoonstellingen uit het verleden zijn een rijke bron van informatie voor onderzoekers, maar tot nu toe ging de aandacht hoofdzakelijk uit naar die in de grote steden van Europa en Amerika. Vanwege de enorme publiek belangstelling hebben echter ook kleinere steden als Luik, Poznan en Edinburgh een poging gedaan om een great exhibition te organiseren. Deze waren weliswaar kleiner in omvang, maar de ambities waren groot, omdat deze evenementen het doel hadden de stad internationaal te profileren. Het symposium besteedt aandacht aan de invloed van de grote op de kleine evenementen, de wijze van tentoonstellen, de relatie met visuele cultuur en andere aspecten van het fenomeen. Naar aanleiding van het symposium zal een publicatie verschijnen en wordt een academisch netwerk opgezet. Geinteresseerden kunnen nog tot 1 november a.s. een suggestie voor een paper indienen. Meer informatie is te vinden op de blog van de organisatie.

Kunst en nationaalsocialisme

2011-10-13T20:07:00.000+02:00

De komende periode is er veel aandacht voor de relatie tussen nationaalsocialisme en kunst. In München vindt op 20 en 21 oktober a.s. het congres Die Grossen Deutschen Kunstausstellungen 1937-1944/45 plaats, georganiseerd door het Zentralinstitut für Kunstgeschichte i.s.m. het Haus der Kunst. Het congres behandelt de door de nazi's goedgekeurde tentoonstellingen in het voormalige Haus der Deutschen Kunst. Tevens wordt de nieuwe database http://www.gdk-research.de/ gelanceerd, waar voor het eerst alle destijds getoonde werken zijn te zien. Meer informatie via gdk@zikg.eu.

Eveneens op 20 en 21 oktober a.s. wordt in Wenen het congres Das Künstlerhaus im Nationalsozialismus Tagung gehouden. Hier wordt de rol die het Künstlerhaus en haar medewerkers in het nationaalsocialisme speelden, besproken. Meer informatie via: office@k-haus.at.

Op 22 februari 2012 wordt The Challenge of Nazi Art georganiseerd door de College Art Association, Los Angeles. Hier wordt gekeken naar wat onder ‘nazi kunst’ wordt verstaan, hoe de kunstmarkt er destijds uitzag, wat het doel van kunstuitingen in deze periode was, etc. Meer informatie via: vandykeJ@missouri.edu.

"The End is Nigh!"

2011-10-09T14:33:00.001+02:00

Bijbelse taferelen, hel en verdoemenis, het einde der tijden. Zelden zijn ze zo mooi en meeslepend in beeld gebracht als door de Engelse Romantische kunstenaar John Martin (1789-1854). Zijn werk is nu te zien in Tate Britain (Londen) in de tentoonstelling: John Martin. Apocalypse. Het werk van deze visionaire schilder was in zijn tijd zeer populair; het grote publiek kon geen genoeg krijgen van zijn apocalyptische voorstellingen. Maar kunstcritici waren minder gecharmeerd en vonden zijn werk 'distasteful': te dramatisch en theatraal. Vraag is echter welke ingetogen apocalyps zij dan wel voor ogen hadden?

John Martin, The Great Day of His Wrath, 1851-53.
Foto: Tate Britain, Londen.

De invloed van Martin's schilderijen is terug te zien in de latere popcultuur, onder andere in films, albumhoezen en animaties. De tentoonstelling (een samenwerking met de Laing Art Gallery in Newcastle) is het grootste overzicht van Martin's werk sinds zijn overlijden. Onderstaande promo brengt de bezoeker alvast in de juiste stemming:

Surrealisme en egyptomanie

2011-10-09T10:13:00.004+02:00

Het interdisciplinaire tijdschrift Dada/Surrealism heeft een call for papers verspreid voor het thema-nummer 'Wonderful Things': Surrealism and Egypt, dat in 2012 zal verschijnen. Het is dan 90 jaar geleden dat Howard Carter (1874-1939) het graf van Toetankhamon opende en een 'egyptomanie' in de kunsten veroorzaakte (de tweede ronde, want een eerste volgde op de publicatie van Description de l'Égypte in 1808-1829). Met name surrealistische kunstenaars zoals Man Ray, Leonora Carrington, Lee Miller en André Breton waren gefascineerd door de architectuur, mystieke symboliek en vormgeving van het oude Egypte. Suggesties voor bijdragen (max. 250 woorden) zijn welkom tot 16 oktober 2011. Meer informatie op deze website.

Oproep: Haagse smaken

2011-09-27T17:47:00.000+02:00

Het volgende deeltje uit onze zakboekjesreeks Den Haag rond 1900 staat in het teken van de eetcultuur. Haagse smaken. Culinair Den Haag rond 1900 zal de vormgeving van restaurants, cafés, lunchrooms, melkinrichtingen, theepaviljoens en poffertjeskramen belichten. Voorbeelden zijn Riche, Paulez, De Vette Hen, Krul, De Sierkan, Plasman en Paviljoen Malieveld. Natuurlijk is er ook aandacht voor de prachtige verpakkingsontwerpen voor bekende Haagse lekkernijen en historische menukaarten. Aangevuld met recepten uit kranten en kookboeken rond 1900, zal het boekje een uniek stukje Haagse eetcultuur in beeld brengen.

Net als bij vorige deeltjes, vragen de auteurs weer de hulp van Hagenaars en andere geïnteresseerden. Kent u een bijzondere locatie, die niet mag ontbreken in het boekje? We horen het graag! Tips zijn welkom via audrey@kroonwagtberghansen.nl of via twitter: @kwhnieuws. Vorige deeltjes zijn te vinden in de webwinkel van uitgeverij De Nieuwe Haagsche.

Red Muzee

2011-09-24T12:42:00.000+02:00

Nieuw Lalique museum

2011-09-20T20:06:00.006+02:00

Vormgever René Lalique (1860-1945) kreeg bekendheid met zijn schitterende ontwerpen voor juwelen in Art Nouveau stijl, gedragen door beroemdheden als actrice Sarah Bernhardt. Later in zijn carrière verlegde hij zijn aandacht naar glas. Zo ontwierp hij vele parfumflessen in Art Deco stijl, maar ook de beroemde glazen panelen van de Oriënt Express treinwagons. De bewaard gebleven voorbeelden van zijn werk zijn helaas voor gewone stervelingen onbetaalbaar geworden, maar gelukkig kunnen we ze bewonderen in diverse musea, waaronder het Musée des Arts Décoratifs in Parijs, het Museu Calouste Gulbenkian in Lissabon en het Japanse Lalique Museum in Hakone. Bovendien werd in juli 2011 in Wingen-sur-Moder het nieuwe Musée Lalique geopend.
Het gebouw van Lalique's voormalige glasfabriek uit 1919 werd hiertoe verbouwd tot een museum met moderne expositiefaciliteiten, een mooie tuin en een lekker restaurantje. Diverse particuliere verzamelaars, de huidige Lalique fabriek en diverse musea stelden bruiklenen beschikbaar, terwijl dankzij de Vriendenvereniging van het nieuwe museum ook een begin met een vaste collectie gemaakt kon worden. De eerste opstelling toont dan ook een fraaie collectie van ca. 500 sieraden, vazen, parfumflessen, lampen en andere ontwerpen van Lalique. Meer informatie is te vinden in een online brochure (pdf).

Bekend maakt Bemind

2011-09-15T14:58:00.003+02:00

Jellie Brouwer
interviewt Ida Does

Wethouder Rabin Baldewsingh heeft een nieuwe visie voor monumentenzorg in Den Haag gepresenteerd, onder de noemer Bekend maakt Bemind. Onderdeel van die visie is de verkenning van gebouwd Indisch erfgoed. Bij de presentatie in Pathé Buitenhof op 13 september j.l. werd een mooie film over Haagse monumenten van documentairemaakster Ida Does getoond. Hierna vond een paneldiscussie plaats onder leiding van Jellie Brouwer, met Haagse architecten Peter Drijver en Rainer Bullhorst, voormalig directeur Stadsherstel Irma van Leeuwen en kunsthistorica Audrey Wagtberg Hansen van K&WH. De discussie draaide onder meer om vragen als 'Is de emotionele waarde van een gebouw net zo belangrijk als de economische waarde?' en 'Zou het onderwijs meer aandacht kunnen besteden aan stadsgeschiedenis?'. Na afloop werd het voltallige team van de gemeentelijke afdeling Monumentenzorg, dat wordt geleid door Henk Ambachtsheer, in het zonnetje gezet. Zeer verdiend!

Wethouder Baldewsingh reikt een boeket uit aan de medewerkers van Monumentenzorg.

Register Freelance & Zelfstandige Kunsthistorici

2011-09-15T13:55:00.000+02:00

Begin 2010 werd het Register Freelance & Zelfstandige Kunsthistorici (RFZK) opgericht. Doel van het register is ondernemers onder de vakgenoten te verenigen en beter zichtbaar te maken voor opdrachtgevers. Vanaf is het register ook op Twitter actief: @RFZK.

Moderne kunstenaars, heb meelij!

2011-09-09T09:45:00.017+02:00

Goeie kans dat u in een galerie voor hedendaagse kunst een zogeheten installatie tegenkomt. Een ruimtelijk kunstwerk, soms met beeld of geluid of bewegende onderdelen. Neem bijvoorbeeld Pulchri Studio. Hier was recentelijk een installatie te zien met daarin een schokkend filmfragment over de slacht van een dier en een andere, waarin een zich herhalend geluidsfragment van een bekend liedje was verwerkt. Galeriebezoekers wandelen binnen, nemen (al dan niet geinteresseerd) kennis van de installatie, reageren conform de intentie van de kunstenaar op geluid en beeld en wandelen weer rustig naar buiten.
Maar waar houdt de maker van zo'n kunstwerk nou nooit eens rekening mee? De galeriemedewerkers. De dames bij Pulchri bijvoorbeeld, die de schone taak hebben om iedere dag in de expositiezaal te zitten om bezoekers van informatie te voorzien. Die daarbij onafgebroken worden getracteerd op het zich herhalende het geluid van dat stervende dier of liedfragment, waardoor zo'n installatie vaak al na enkele uren irritant en tegen het einde van de expositie ronduit gekmakend is. De enige oplossing: de stekker er eventjes uit...
Tip voor moderne kunstenaars: ga zelf acht uur per dag, zes dagen per week, drie weken lang naar je eigen installatie luisteren, voordat je besluit deze te exposeren. Alleen dan besef je het werkelijke effect op de toeschouwer.

Wiener Opulenz

2011-09-06T15:04:00.001+02:00

Een van de opmerkelijkste Oostenrijkse schilders uit de 19de eeuw was Hans Makart (1840-1884). Makart stond in zijn tijd bekend om zijn rijke, opulente kleurgebruik en monumentale schilderijen. Er was zelfs sprake van een ware rage, waardoor termen als 'Makart-Rot', 'Makart-boeketten' en zelfs 'Makart-décolleté' in zwang kwamen. Zijn theatrale stijl leende zich goed voor toepassing in ontwerpen voor opera, theater en mode.
Makart was een populaire figuur met een extroverte persoonlijkheid. Hij was goed in zelf-promotie en zijn rijk ingerichte studio werd het middelpunt van atelier bezoeken, decadente feesten en verkleedpartijen. Tegenwoordig is Makart’s werk buiten Oostenrijk nauwelijks bekend; hoog tijd dus om een inhaalslag te maken. In Wenen zijn op dit moment twee tentoonstellingen te zien: Makart. Maler der Sinne en Makart. Ein Künstler regiert die Stadt, waarin naast schilderijen ook tekeningen, foto’s, kostuums en het model voor een ceremoniële wagen te zien zijn.
Het is fijn dat nu - na alle aandacht voor expressionistische kunstenaars. met depressieve inslag als Schiele - we nu eens eindelijk mogen zwelgen in rood pluche, pauwenveren en klatergoud.
Natuurlijk zijn ook de catalogi verplichte kost: Maler der Sinne (ook in Engelse versie) bespreekt onder meer de relatie tussen de kunstenaar en de Müncher Schule, Makart's fotografie en zijn Franse critici. Ein Künstler regiert die Stadt belicht Makart en zijn 'gevolg', de theaterinvloeden in zijn oeuvre, zijn kostuumontwerpen en vergelijkingen met latere 'superstars' van de kunst, zoals Andy Warhol. De tweede catalogus is fraaier vormgegeven; de eerste is wat gedegener, wat bij zo'n flamboyante kunstenaar een beetje jammer is.
(Mocht u daarwekelijk naar Wenen gaan, wilt u dan voor ons minstens één keer koffie gaan drinken in het Café Central? We raden u aan een 'Maria Theresia' te bestellen...)

Retrospectief Ford Madox Brown

2011-09-06T14:33:00.002+02:00

In de Manchester Art Gallery is vanaf 24 september a.s. een tentoonstelling gewijd aan de schilder Ford Madox Brown (1821-1893). Het is het eerste grote retrospectief van zijn werk sinds 1964. Hoewel deze kunstenaar geassocieerd wordt met de Pre-Raphaelite Brotherhood en daarmee inderdaad goede contacten onderhield, was hij nooit daadwerkelijk lid van deze groep. Madox Brown speelde echter wel een grote rol in de ontwikkeling van PRB, omdat zijn vernieuwende stijl werd bewonderd door onder meer Dante Gabriel Rossetti (1828-1882).

Take your Son, Sir!
Tate Gallery, Londen.
Foto: Wiki.

De tentoonstelling laat Madox Brown zien als een veelzijdig schilder, tekenaar en portrettist, maar ook als ontwerper van meubels en glas-in-lood. Aan de hand van elf thema's wordt de bezoeker rondgeleid door zijn leven en ontwikkeling als kunstenaar. Opmerkelijk aan de onderwerpskeuze van Madox Brown is bijvoorbeeld zijn maatschappijkritiek. Zo was hij een van de weinige kunstenaars die een schilderij wijdde aan de problematiek van het ongehuwd moederschap (Take your Son, Sir!, 1851-56). Er zijn 140 werken uit openbare en particuliere collecties bijeengebracht. Wie nog even geduld heeft, kan de tentoonstelling straks iets dichter bij huis zien, want ze reist in 2012 door naar het Museum voor Schone Kunsten Gent.

'Wat een mooie deuren'

2011-08-17T10:01:00.003+02:00

Na het succes van de Zomerexpo 2011 maakte het Gemeentemuseum Den Haag - ietwat voorspelbaar - bekend dat het een jaarlijks terugkerend fenomeen zal worden. Op de blog van Metropolis M verscheen onlangs een artikel, waarin forse kritiek op dit project werd geuit. We kunnen ons in de toon van dat stuk niet in vinden (de discussie academie versus amateur vinden we achterhaald), maar we hebben wel onze eigen bedenkingen bij de Zomerexpo.

Eerder op deze blog wezen we op het feit dat dit geen origineel, maar een uit Engeland overgenomen concept is. Toegegeven, musea hebben geld nodig; een kaskraker is altijd welkom. Vraag is echter, of het museum op de stoel van de galerie moet gaan zitten. Bij ons bezoek zagen we opvallend veel werken van hedendaagse kunstenaars die een aantal straten verderop ook te zien zijn, bijvoorbeeld bij Pulchri Studio. Dezelfde hedendaagse kunst (een mix van toekomstig erfgoed en tenenkrommende huisvlijt, met tussendoor een opzettelijke shocker) is te zien in het reguliere aanbod van het Nederlandse galeriecircuit. Ons bekroop dan ook steeds meer ook het gevoel door een van die galeries te wandelden. Pulchri zou evengoed jaarlijks een tentoonstelling kunnen organiseren, waarin amateurs anoniem een kans krijgen.

De kwaliteit van het getoonde terzijde, voor ons is de locatie juist het discussiepunt: wat is een museum? Een pretpark of kennisinstituut? Of beide, in welke verhouding? Deze tentoonstelling trekt publiek, maar toont geen erfgoed, verspreidt geen nieuwe onderzoeksresultaten, draagt niet wezenlijk bij aan educatie. Door dit 'galerievenement' jaarlijks te organiseren in één van de belangrijkste Nederlandse musea, is jaarlijks een aantal museumzalen minder beschikbaar voor thematentoonstellingen met binnen- en buitenlandse bruiklenen, terwijl die ook publiekstrekkers kunnen zijn. Meer circus in het museum betekent in dit geval: minder vakkennis inzetten en minder kennis verspreiden, en de groeiende groep mensen die niet begrijpt waarom musea subsidie verdienen op zijn wenken bedienen. Tekenend is de opmerking van onze medebezoekster bij het verlaten van de Zomerexpo: ‘Het mooiste wat ik gezien heb, zijn de deuren van Berlage’.

De Royal Academy of Arts in Londen, waarvan het idee is overgenomen, is een kunstacademie. Een opleidingsinstituut ‘where art is made, exhibited and debated’. En dat geeft aan wat de juiste plek is voor dit specifieke concept. Het Gemeentemuseum lijkt de 'Summer Exhibition' te hebben overgenomen met het oog op de cijfers, zonder zich te realiseren in welke context het is ontstaan. K&WH vindt het jammer dat hiervoor één 'echte' tentoonstelling uit het jaarprogramma van het museum zal verdwijnen. We voorzien dat het Drents Museum, waar later dit jaar een spectaculaire nieuwe vleugel wordt geopend, veel terrein zal winnen als het om spraakmakende thematentoonstellingen met buitenlandse bruiklenen gaat.

'Garçon: champagne!'

2011-08-16T12:37:00.002+02:00

Kunsthistoricus in spe
(AK, 1971)

Een kleine mijlpaal: vandaag bestaat Kroon & Wagtberg Hansen kunsthistorisch project management precies 12,5 jaar. Misschien een goed moment om eens iets te vertellen over de oprichting. Wist u bijvoorbeeld, dat K&WH een familiebedrijf is? De vennoten zijn twee (pleeg-)zusjes, die in 1990 beiden kunstgeschiedenis gingen studeren aan de Universiteit Leiden. Na het afstuderen kozen we (ieder afzonderlijk) voor een start als freelancer in het vakgebied, aanvankelijk nog in combinatie met part time functies in de cultuur- en academische sector.

Een gedeelde voorliefde was ook toen al de kunst en cultuur rond 1900. Om grotere projecten op dat interessegebied te kunnen aannemen en opdrachtgevers daarbij continuïteit te kunnen bieden, gingen we in 1999 samenwerken in de vorm van een V.O.F. Het bleek een prima zet. De afgelopen jaren hebben we onder meer mogen samenwerken met diverse kunsttijdschriften en -uitgevers, Theater Instituut Nederland, Museum Meermanno, Instituut Collectie Nederland, Kröller-Müller Museum, Drents Museum, Museum Mesdag en NAGO. Bij projecten stond steeds voorop: het behouden van erfgoed, ontsluiten van nieuwe bronnen en toegankelijk maken van wetenschappelijke onderzoeksresultaten voor een zo breed mogelijke doelgroep.

Nog een kunsthistoricus
in spe (AWH, 1972)

Niet alleen van projectpartners, ook van ‘concullegas’ in het vakgebied (waaronder Bax Art Concepts & Services en Catrien Deys) hebben we veel geleerd. Zo zijn we ons meer gaan richten op genealogie en huizenonderzoek als aanvulling op het traditionele kunsthistorische speurwerk, en schrijven we graag over kunst in leesbare taal. Daarnaast werken we samen met Kroon Financieel Adviesbureau, onder meer aan ondernemersworkshops en coaching voor (startende) vakgenoten.

In de loop der jaren zijn we gespecialiseerd geraakt in fondsenwerving, om naast opdrachten ook zelf geïnitieerde projecten te kunnen realiseren. Wanneer zich de mogelijkheid voordoet, richten we die graag op de eigen regio: Den Haag. Anno 2011 werken we aan onderzoek en publicaties voor de afdeling Monumentenzorg van de Gemeente Den Haag, de Haagse Kessler Stichting en uitgeverij De Nieuwe Haagsche.

Kortom, K&WH bleek voor ons een geslaagde formule, die we graag in samenwerking met oude en nieuwe projectpartners willen voortzetten. Vanaf deze blog bieden we u allen graag een virtueel glaasje champagne aan; daarna weer gewoon aan het werk!

Hoog op de poten

2011-08-04T10:53:00.000+02:00

We hebben al eerder op deze blog het verschijnen van Frans Schmit’s mooie boek De Haagse ooievaar aangekondigd. Inmiddels is dit verschenen bij uitgeverij De Nieuwe Haagsche en meteen al uitgeroepen tot bestseller.
Schmit is uit persoonlijke interesse het symbool van ‘zijn’ stad gaan fotograferen. Op zijn Flickr-account heeft hij in de loop der jaren een groeiende verzameling foto’s gezet, waarvan een selectie in het boek is opgenomen. Het is een uitzonderlijke verzameling geworden: ooievaars op gevelstenen, tegeltableaus, logo’s, windvanen en allerlei andere plekken en voorwerpen in de stad. In de tekst bespreekt Schmit de historische band tussen Den Haag en de vogel, en de diverse thema's in zijn fotocollectie, waaronder muurschilderingen, sport en bedrijven. In het boek is een leuke wandeling opgenomen, voor wie het allemaal zelf op een mooie dag wil gaan bekijken. Ook ideaal voor expats die de stad willen leren kennen, want de tekst is tweetalig, Nederlands en Engels.

Stadsgids voor architectuurliefhebbers

2011-08-04T10:42:00.002+02:00

Den Haag blijft – ondanks een soms (te) groot sloop-enthousiasme – architectonisch een interessante stad. Na een architectuurgids van Rotterdam, Haarlem en Breda, heeft 010 Publishers recentelijk de Architectuurgids Den Haag uitgegeven. De inleiding bespreekt in vogelvlucht de ontwikkeling van de stad van de middeleeuwen tot heden. Daarna wordt in zeven hoofdstukken steeds een bepaald stadsdeel onder de loep genomen, ingeleid door een korte geschiedenis en een handige plattegrond, en gevolgd door korte beschrijvingen en foto´s van de meest opmerkelijke gebouwen. In totaal worden ruim 300 voorbeelden gegeven van zeer uiteenlopende gebouwen, monumenten en architectuurstijlen: van het Binnenhof tot banken, van musea tot maneges. Een grote ergernis van onderzoekers is een boek zonder index, het is dan ook heel fijn dat achterin zowel een persoonsregister, als een typologisch register zijn opgenomen. Niet echt een punt van kritiek, maar wel opvallend is dat het fotomateriaal in deze gids minder 'spetterend' is dan je voor een boek over architectuur van 010 misschien zou verwachten. Het is vooral een zeer praktische gids geworden.

Poolse kunst in 19de-eeuws Frankrijk

2011-08-03T10:00:00.000+02:00

Op 13 en 14 oktober 2011 zal het congres Les artistes polonais en France au XIXe siècle plaatsvinden in de Bibliothèque Polonaise in Parijs. Duizenden Polen vertrokken na de Novemberopstand in 1831 naar Frankrijk, waaronder een groot aantal kunstenaars en componisten, zoals Frédéric Chopin. Het congres gaat in op diverse aspecten van de culturele nalatenschap van Poolse kunstenaars in Frankrijk in de 19de eeuw. De besproken onderwerpen omvatten de verschillende kunstvormen, het opdrachtgeverschap, de wederzijdse uitwisseling tussen Poolse en Franse kunstenaars, Poolse fotografen, etc. Meer informatie: m.grabczewska@bplp.fr.

Er was eens ...

2011-08-01T10:00:00.001+02:00

Deze zomer brengt Taschen haar eerste kinderboek uit: The Fairy Tales of the Brothers Grimm met 27 klasiekers als Sneeuwwitje, De Gelaarsde Kat en De Bremer Stadsmuzikanten. De verhalen zijn voorzien van schitterende platen van de bekendste illustratoren uit de 19de en 20ste eeuw, waaronder Walter Crane, Kay Nielsen en natuurlijk Arthur Rackham. Het boek bevat daarnaast speciaal voor deze uitgave vervaardigde silhouettekeningen. Een algemene inleiding belicht de achtergrond van de Gebroeders Grimm, maar ook ieder sprookje wordt voorafgegaan door een korte introductie. Een bijlage vermeldt de biografieën van de illustratoren. Sprookjes zijn van alle tijden; dit boek biedt kleine en grote lezers een kennismaking met de verhalen en de hoogtepunten uit de 'gouden eeuw' van de kinderboekillustratie.

Dutch Wave

2011-07-12T10:10:00.001+02:00

Foto: Cruydt-Hoeck.

Eerder maakten wij op deze blog melding van het onderzoek naar de artistieke familie Verstijnen. De zaadteler en tuinfilosoof Rob Leopold (1942-2005) was een kleinzoon van kunstenaar Henri Verstijnen (1882-1940). Hij heeft ons destijds jarenlang ondersteund bij het onderzoek naar deze kunstenaar, maar overleed helaas voor de opening van de tentoonstelling over zijn grootvader. Leopold was medeoprichter van kwekerij Cruydt-Hoeck en betrokken bij de zogeheten 'Dutch Wave' in de tuinkunst, die internationaal hoog werd gewaardeerd. Het Openluchtmuseum Het Hoogeland wijdt nu een tentoonstelling aan deze Dutch Wave, die tevens een passend eerbetoon aan Leopold's inspirerende rol in het vakgebied vormt.

K&WH adopteren boeken

2011-07-11T10:53:00.005+02:00

In het kader van de cultuurbezuinigingen ziet
Museum Meermanno zich geconfronteerd met een vreemde maatregel. Terwijl met de vorige Staatssecretaris van Cultuur afspraken waren gemaakt over criteria waaraan in 2012 moest worden voldaan, neemt de nieuwe Staatssecretaris onverwacht een eerder jaar als 'ijkpunt'. Het museum kan daardoor haar overheidssteun en haar publieksfunctie verliezen, tenzij nog dit jaar een groot bedrag aan eigen inkomsten wordt gevonden. Omdat musea hun tentoonstellingen en andere activiteiten maanden of zelfs jaren vooruit moeten plannen, is het voor een museum bijna onmogelijk om bestaande plannen op zo'n korte termijn aan te passen. Maar Museum Meermanno laat het er niet bij zitten en toont zich creatief in het zoeken naar oplossingen.

Onder de titel Boekt zoekt vrouw (man of bedrijf) roept zij boekliefhebbers op om een titel uit de collectie te adopteren voor € 50 of meer. Het bedrag komt ten goede aan de conservering van de collectie. K&WH gaf graag aan de oproep gehoor. We kozen ieder een boek uit de periode rond 1900: Salomé van Oscar Wilde, geillustreerd door Aubrey Beardsley en Psyche van Louis Couperus met een omslag van Jan Toorop. Natuurlijk hopen we dat lezers van deze blog ook een favoriet boek uit de collectie willen steunen! Volg daarvoor deze link.

Reistips voor Parijs

2011-07-08T08:05:00.015+02:00

Foto: www.museedelamagie.com

K&WH geven de voorkeur aan stedentrips boven strandbakken. Parijs blijft één van onze favoriete bestemmingen, maar deze zomer zit een reisje er helaas niet in. Voor de gelukkigen die wel op het punt staan naar Parijs te vertrekken, hier enkele tips:

- Het gezelligste brunch- en lunchplekje: Le Loir dans la Théière, 3 Rue des Rosiers (Marais). Deze salon de thé zit al eeuwig, lijkt het, op dit plekje. Het interieur is een rommelig, bohemien mengelmoesje dat uitnodigt om lang te blijven hangen. Op de kaart vooral heerlijke tartes salées (hartig) en tartes sucrées (zoet), vers op locatie gebakken en geserveerd in gróte punten. Memorabel zijn de tarte tatin met rozemarijn en de tarte aux citron met een spectaculaire meringue-berg (zie foto's van bezoekers op Flickr). Geen eigen website.

- Het leukste, onbekende museum: Le Musée de la Magie. Een bont ingericht museum in keldergewelven over de geschiedenis van goochelen, illusie en trucage. In de expositie zijn automata, parafernalia van spiritisten, affiches, kostuums en rekwisieten opgenomen. Regelmatig worden optredens voor de kleintjes gegeven, zodat de ouders ongestoord rond kunnen dwalen.

Foto: Wikipedia.

- Het fijne delicates-senstraatje: Rue des Martyrs. Op deze steile weg richting Montmartre kun je likkebaardend langs de vele bakkers, slagers en andere culinaire winkels struinen en inkopen doen voor een (luxe) picnic. Niet de mooiste straat om te zien, maar wel een prima aanbod.

19de-eeuws reizen

2011-07-06T12:04:00.002+02:00

In de 19de eeuw kwam het (cultuur)toerisme tot bloei. Verre landen werden gemakkelijker bereikbaar door de uitbreiding van het spoornetwerk. Niet alleen de aristocratische elite, maar ook de nieuwe, rijke middenklasse ging de 'Grand Tour' langs de kunnstschatten van Europa maken. Het intensieve verkeer van en naar de koloniën zorgde ervoor dat Oost en West dichter bij elkaar leken. Nieuw geopende musea stelden het grote publiek in staat om kennis maken met exotische kunst en objecten, terwijl de opkomende massamedia Verweggistan voor het eerst met foto's in beeld bracht.
De University van Lincoln (UK) organiseert op 13-15 juli 2011 over dit onderwerp het interdisciplinaire congres Travel in the Nineteenth Century: Narratives, Histories and Collections. Meer informatie is te vinden op de website van de universiteit.

Uit de band gesprongen

2011-07-05T16:05:00.001+02:00

Bookano Stories no 2.
Coll. Harry Faber van der Meulen.
Foto: Jan Pit.

Als kind waren we dol op pop up-boeken, waarin plaatjes omhoog komen of heen-en-weer geschoven konden worden. Je las en speelde, en speelde en las, net zolang tot de versleten schuifjes het begaven... Die leuke kinderboekjes van toen blijken onderdeel te zijn van een lange boektraditie, die Museum Meermanno vanaf 9 juli in de tentoonstelling Pop up! laat zien. Er zijn oude en zeldzame boeken te bewonderen - van anatomische atlassen en astronomische werken met beweegbare onderdelen uit de 15de tot de 18de eeuw, tot de speelboeken die bij bezoekers nostalgie oproepen, maar ook moderne kunstenaarsboeken die bij de traditie passen. De nieuwste pop-up varianten kunnen digitaal op een e-reader bekeken worden.

Andy Warhol, Index book, 1967.
Caldic Coll. Rotterdam.

In Museum Nairac is een aansluitende expositie te zien, waarin de nadruk ligt op boeken van de 20ste eeuw tot heden.

Cultuursector maakt zich strijdbaar

2011-06-23T23:51:00.001+02:00

We worden een beetje moedeloos van het doorsturen van de ene na de andere oproep tot het ondertekenen van petities en steunen van acties. Redt het Theater Instituut Nederland, het Nederlands Muziek Instituut, Museum Meermanno, het Grafisch Museum Groningen, Breda's Museum - er dreigen zoveel instellingen om te vallen. Een overzicht van acties is te vinden op de Schadekaart. Vraag is wat met de individuele acties wordt bereikt, want niet alleen wij, maar ook de media en de beslissingnemers zien straks door de bomen het bos niet meer, en bij het publiek treedt snel actiemoeheid op. Met de 'Mars der Beschaving' vraagt de kunst- en cultuursector op 26 en 27 juni dan ook collectief om een meer genuanceerd bezuinigingsbeleid. De actie begint met een rookbom. Verder neemt de Nederlandse Museum Vereniging het initiatief tot het Meldpunt Bezuinigingen, waar nieuws, informatie en advies worden geboden.

Arthur Conan Doyle en het mysterie van Hotel Des Indes

2011-06-11T14:50:00.002+02:00

In 1929 bracht Arthur Conan Doyle een bezoek aan Den Haag. De bekende Sherlock Holmes-auteur zou als onderzoeker van het spiritualisme in de Dierentuinzaal een lezing geven over ‘Het leven na de dood’. Hij logeerde met zijn vrouw in Hotel des Indes, waar zich een mysterieuze gebeurtenis voordeed. De hoteldirectie verzocht speurneus Conan Doyle om die te onderzoeken…

Conan Doyle op
Hollands Spoor

De uitkomst verklappen we niet, die vindt u in Geheim Den Haag. Vrijmetselaarstempels en andere esoterische gebouwen in Den Haag rond 1900. Dit ‘zakboekje’ belicht de geschiedenis van vrijmetselarij, spiritualisme, theosofie, antroposofie en andere esoterische stromingen. In deze opmerkelijke stadsgids passeren tientallen ‘geheime’ locaties in de Hofstad de revue: van vrijmetselaarstempels voor rituele bijeenkomsten tot woonhuizen waar seances werden gehouden, en van antroposofische gebouwen met organische architectuur tot de tranceruimtes van somnabulisten.

Volle zaal

Het eerste exemplaar werd op 10 juni door gepresenteerd aan professor Wouter Hanegraaff (UvA) tijdens een lezingenmiddag over het onderwerp in de Koninklijke Bibliotheek. Bijzonder was dat vertegenwoordigers van alle genoemde esoterische stromingen aanwezig waren, evenals geïnteresseerde niet-ingewijden en onze eigen vakgenoten.

Prof. Hanegraaff

De belangstelling bleek onverwacht groot: de zaal zat vol en de meegebrachte voorraad boekjes bleek zelfs ontoereikend. Kans om bij de borrel zelf een drankje of bitterbal te nuttigen kregen K&WH niet, maar het was erg fijn om zoveel aardige reacties op onze nieuwe publicatie te mogen vernemen.

Haagse drukkâh haut haering pâhrteitje

2011-06-11T14:01:00.000+02:00

Dit was een goede week voor K&WH, we hebben twee projecten afgesloten in samenwerking met Uitgeverij De Nieuwe Haagsche/drukkerij De Swart en konden meteen vieren op hun jaarlijkse Haering Party. Daar troffen we fotograaf en wijkgenoot Frans Schmit, die een boek met prachtige foto’s van Haagse ooievaars voorbereidt. Een voorproefje is te zien op flickr.com.

Het is goed om te zien dat De Swart zo’n succesvolle doorstart heeft gemaakt en conform de nieuwe geveldecoratie door Marnix Rueb zich nog steeds de ‘De beitere Haagse drukkâh’ kan noemen. We hebben er alle vertrouwen in dat de Haering Party volgend jaar voor de 20ste keer kan worden gevierd en we hopen er natuurlijk weer bij te zijn!

Het Binnenhof belicht

2011-06-11T13:52:00.002+02:00

Op 9 juni nam Mark Rutte het eerste exemplaar van de publicatie Van Torentje tot Trêveszaal. De geschiedenis van de noordzijde van het Binnenhof in ontvangst. Het fraai geïllustreerde boek belicht alle aspecten van het Binnenhof: de politieke en bestuurlijke functie, de bouw- en verbouwingsgeschiedenis van de diverse panden, de symboliek in de prachtige interieurdecoraties, maar ook de verschuivingen in de publieke perceptie van dit machtscentrum. Naast bijdragen van (kunst)historici bevat het boek interviews met alle nog levende oud-minister-presidenten en de huidige minister-president over hun werkplek. Kortom, een unieke kijk achter deuren, die voor de meeste van ons gesloten zullen blijven.

Mark Rutte ontvangt het eerste
exemplaar van Henk te Velde. Foto:
www.flickr.com/photos/minister-president/

De publicatie verschijnt onder inhoudelijke redactie van historici Henk te Velde en Diederik Smit bij uitgeverij De Nieuwe Haagsche. K&WH was verantwoordelijk voor de tekstredactie en feliciteert de auteurs graag met het mooie resultaat!

Indische sferen in Couperus Museum

2011-06-09T20:58:00.000+02:00

Tekening van de Borobudur
door H.P. Berlage.
Collectie: NAi, Rotterdam.

De Tong Tong Fair is voorbij, maar Den Haag blijft nog even in Indische sferen. In het Louis Couperus Museum is net de tentoonstelling Inspiratie uit Nederlands-Indië. Louis Couperus, Isaac Israels en H.P. Berlage geopend (te zien t/m 6 november 2011). In de periode 1921-1923 reisden deze schrijver, kunstenaar en architect naar Nederlands-Indië. Geïnspireerd door de Oost schreef Couperus artikelen voor de Haagsche Post (later gebundeld in Oostwaarts, 1923). Israels – die Couperus had ontmoet op de boot van Java naar Bali – tekende, schilderde en maakte grafiek. Berlage schreef een dagboek met schetsen (later gepubliceerd als Mijn Indische reis. Gedachten over cultuur en kunst, 1931). Op de tentoonstelling zijn (kunst)objecten en beschrijvingen van de drie kunstenaars te zien.

Ziggo wanhopig op zoek naar klanten?

2011-06-08T17:58:00.001+02:00

Een telefoontje van Ziggo aan K (van K&WH), dat wij u niet willen onthouden. Een vriendelijke jongeman legt uit, dat hij ontzettend veel moeite heeft moeten doen om K’s telefoonnummer te achterhalen. Dat klinkt spannend, een date? Nee helaas, een telemarketeer...

Het bewuste telefoonnummer is inderdaad geblokkeerd in het bel-me-niet register, maar de vriendelijke jongeman liet zich hierdoor niet uit het veld slaan. Hij vond door zoeken op huisadres een ouder telefoonnummer (dat van de vorige bewoner: haar oma). Het nummer werkte nog, de telefoon ging over. Jongeman maakte een gezellig praatje en vroeg oma om K’s telefoonnummer. Nu is oma niet van lotje; ze wilde dat niet aan een vreemde geven, maar verwees naar haar zoon, zo legde de jongeman allemaal uitgebreid uit. Ook K’s stoere vader had geen vertrouwen in vreemde mannen en weigerde het nummer te geven. Hij verwees slechts naar de zakelijke website van K&WH. Na veel gezoek op internet vond de vriendelijke jongeman uiteindelijk toch ergens een 06-nummer (overigens óók geregistreerd in het bel-je-niet register) en zo kreeg hij K dan eindelijk te pakken.

De vriendelijke jongeman kon nu eindelijk zijn aanbieding voor Ziggo’s fantastische diensten doen, dat mag namelijk aan bestaande klanten. K verzocht conform de telecomwet om toekomstige aanbiedingen uitsluitend per post te doen. ‘Ok. Ik wil u straks wel doorverbinden met het bel-je-niet register, maar mag ik u dan voor deze ene keer toch eerst even die aanbieding doen?’ Nou… nee. Bedrijven die een hele belronde langs families maken op zoek naar het telefoonnummer van een potentiële klant, om niet te zeggen slachtoffer, zijn niet het soort bedrijven waarmee je graag zaken doen. Jammer, hiermee hebben ze juist de bestaande klantrelatie beschadigd. Nou gaan ze ook nog eens BBC2 analoog van de buis halen!

Sporen van Smaragd op Tong Tong Fair (II)

2011-06-01T23:30:00.000+02:00

Inmiddels is de Tong Tong Fair alweer halverwege en zijn we erg tevreden over de belangstelling voor het project Sporen van Smaragd. Hieronder enkele impressies:

De stand van Sporen van Smaragd in het Cultuurpaviljoen

De bemanning door K&WH en de afdeling Monumentenzorg van de Gemeente Den Haag.

Lezing door K&WH over het project in het Bibit Theater.

Toekomst TIN

2011-05-31T23:06:00.010+02:00

Met verdriet lezen we dat het voortbestaan van het Theater Instituut Nederland wordt bedreigd door stopzetting van subsidie. Mogelijk heeft de directie van het TIN de afgelopen jaren kansen gemist door haar omvangrijke museale collectie onvoldoende in het voetlicht te brengen. Meer aandacht ging uit naar dans- en toneelprojecten, waarmee het bredere publiek zich niet kon identificeren. Men verhuisde (gedwongen door eerdere bezuinigingen) uit de monumentale grachtenpanden, bracht de collectie onder in een buitendepot en bleef maar aan het reorganiseren. Tekenend was dat de conservator hierbij steeds een andere titel kreeg, waardoor de museale functie minder gewicht werd gegeven.

Geen wonder dat de beslissingnemers nu niet beseffen, welke belangrijke erfgoedcollectie het TIN beheert. Decors, ontwerpen, kostuums, prenten, beeldmateriaal, drukwerk en audiovisueel materiaal. Een zeer brede collectie: van zeldzame 18de-eeuwse toneelstukken die de spot drijven met vrijmetselarij, tot decorontwerpen van bekende architecten uit begin 20ste eeuw. K&WH was in voorgaande jaren betrokken bij de collectieregistratie voor Het Geheugen van Nederland en heeft haar kwaliteit van dichtbij mogen zien.

Verdwijnt het TIN, wie neemt de collectie dan over? Er is eenvoudig geen museum in Nederland dat voldoende kennis van theatergeschiedenis in huis heeft om de collectie recht te kunnen doen en wie kan daarin in deze bezuinigingsjaren investeren? Mogelijk moet het beleid en de doelstelling van het TIN worden herzien, maar het maakt deel uit van de toonaangevende erfgoedinstellingen in Nederland en mag als zodanig niet verdwijnen.

Wie zijn steun wil betuigen, kan de online petitie tekenen.
[Foto's: www.tin.nl]

The Art Archives - Mondriaan

2011-05-29T21:06:00.000+02:00

Onze goede vriendin en vakgenote Marty Bax lanceerde eerder deze week het online archief TheArtArchives. Hiermee maakt zij feitelijk haar bedrijfsarchief via een website publiek toegankelijk. Het archief bevat materiaal over Mondriaans vroege periode tot 1912 en vormt daarmee een belangrijke, unieke aanvulling op de bestaande Mondriaan-documentatie in de RKD en het Gemeentemuseum Den Haag. Voor sommige vormen van raadpleging wordt, net als bij een Gemeentearchief, een vergoeding gevraagd.

Dit is niet alleen een waardevolle kunsthistorische onderzoeksbron, maar ook een voorbeeld voor andere zelfstandigen in ons vakgebied: hoe met je archief om te gaan. Freelance of zelfstandig kunsthistorici verzamelen in de loop van hun carrière veel documentatie. Voor verschillende opdrachtgevers spit je in archieven, musea, literatuur en vraag je informatie op bij particulieren (bijvoorbeeld nabestaanden van een kunstenaar). Wat doe je na afloop van het project met de verzamelde informatie? Overdragen aan de opdrachtgever? Alleen als dat vooraf expliciet is overeengekomen. Weggooien? Alleen als je er zeker van bent dat stukken ook op termijn geen waarde meer hebben. Ondernemers moeten immers zelf in hun pensioen voorzien en een uniek archief kan daarin wellicht een rol spelen.Wees bewust van de toekomstige waarde van documentatie die je verzamelt; maak afspraken met opdrachtgevers die je het recht geven om documentatie zelf te bewaren. Archiveer (en scan!) met beleid.

Sporen van Smaragd op Tong Tong Fair

2011-05-20T10:07:00.019+02:00

De jaarlijkse Tong Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar) op het Malieveld is een oude bekende in Den Haag, die vermoedelijk geen introductie behoeft. Jaarlijks zijn hier stands met Indische waren en lekkernijen, optredens van artiesten en presentaties van culturele verenigingen te vinden.

Normaal gesproken zijn de dames K&WH trouwe bezoekers, maar dit jaar staan we zelf in de stand van het project Sporen van Smaragd in het Cultuurpaviljoen. Zoals eerder bericht op deze blog, is het project gericht op de inventarisatie van het gebouwde erfgoed van Nederlands-Indië in Den Haag uit de periode voor 1945. Voorbeelden zijn woonhuizen van oud-Indiëgangers, bedrijfspanden van Indische maatschappijen, toko’s, ontwerpen van Indische architecten en stijlelementen met Indische inspiratie. Het project is een initiatief van Monumentenzorg Gemeente Den Haag i.s.m. het Haags Historisch Museum.

Komt u naar het festival? Van 25 mei t/m 5 juni 2011 kunt u dagelijks van 12 tot 18 uur terecht bij de stand van ‘Sporen van Smaragd’ in het Cultuurpaviljoen om kennis te maken met het project. Veel bezoekers van het festival hebben zelf een Haags/Indisch verleden. U wordt dan ook uitgenodigd om in de stand suggesties achter te laten over panden en architectuurdetails, die mogelijk in aanmerking komen voor de inventarisatie. Uw suggesties zijn natuurlijk ook welkom via info@sporenvansmaragd.nl.

Op 1 juni a.s. zal drs. Andréa Kroon een lezing over het project verzorgen als onderdeel van het festivalprogramma; de actuele programma-informatie plaatsen we z.s.m. op deze blog.

Database Verenigingen voor armenzorg en armoedepreventie

2011-05-20T09:00:00.010+02:00

Vandaag wordt de database Verenigingen voor armenzorg en armoedepreventie in de negentiende eeuw gepresenteerd. In de database zijn bijzonderheden opgenomen over duizenden organisaties die zich hebben beziggehouden op armenzorg. Het is te raadplegen op de website van het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.

Terug bij af?

2011-05-16T17:24:00.000+02:00

Afgelopen zaterdag werd Museum Mesdag aan de Laan van Meerdervoort na een verbouwing van twee jaar met stille trom heropend. De nieuwe naam (De Mesdag Collectie) en het tentoonstellingsprogramma geven aan dat het museum zich in de toekomst uitsluitend zal richten op de depotcollectie en het verband met Van Gogh. Gaap…

De eerdere renovatie van het museum in de jaren '90, waarbij het 19de-eeuwse interieur zorgvuldig in ere werd hersteld, werd destijds bejubeld. Waar anders in Nederland kon je in zo'n authentieke context - zalen met donker behang en schilderijen in rijen boven elkaar - kunst én kunstnijverheid uit deze periode bekijken? Onder leiding van Maartje de Haan onderscheidde het museum zich als afzonderlijke, actieve instelling in Den Haag. Bezoekers keerden steeds terug, over de drempel gelokt met een afwisselend en inspirerend tentoonstellingsprogramma, waarin naast de collectie ook (Haagse) kunst en cultuur rond 1900 volop aandacht kregen. Openingen waren echt een feestje, net als de high teas in de tuin. Er was een breed aanbod van rondleidingen, lezingen en ontvangsten, en er werden initiatieven als De Indische Zomer ontwikkeld. Dit alles doorbrak het oude imago van een statische collectie, die je alleen op een verplicht schooluitje bezocht.

Opvallend is dat er nu geen afzonderlijke directie meer is. Een conservator van het Van Gogh Museum, de eigenaar van de collectie, heeft de leiding. Zij omschreef de eerder met zoveel zorg reconstrueerde inrichting als een 'ratjetoe'. De zalen zijn daarom heringericht met ‘meer ruimte voor de schilderijen’ en ‘ontdaan van visuele prikkels’. In feite wordt het interieur daarmee deels teruggebracht in de toestand van voor de renovatie in de jaren ‘90. Waarom een succesformule aborteren? Het zou jammer zijn als we straks, net als in het verleden, op een conservatief tentoonstellingsbeleid worden getrakteerd. Lekker kostenbesparend met prenten en tekeningen uit depot en bruiklenen uit Amsterdam? Een dependance in plaats van een zelfstandig museum?

Tekenend is dat Trouw en andere kranten bij het bericht van de heropening een foto van het Panorama Mesdag, enkele straten verder, afbeeldden. De Haan had die naamsverwarring tussen de twee verschillende musea eindelijk de wereld uit geholpen!

ZomerExpo 2011

2011-05-13T09:19:00.021+02:00

In de Royal Academy of Arts in Londen wordt sinds 1769 de Summer Exhibition gehouden. Deze jaarlijkse expositie is open voor alle kunstenaars, professioneel of amateur. Van de duizenden aanmeldingen worden ca. 1000 kunstwerken geselecteerd en getoond. Zoals gebruikelijk met zulke succesvolle ideeën, heeft ook dit idee anderen 'geïnspireerd' (om het zo maar te noemen). Er komt een Nederlandse equivalent.
Van 9 juli t/m 14 augustus 2011 is de ZomerExpo 2011 te zien in het Gemeentemuseum in Den Haag. Wegens grote belangstelling (2450 deelnemers met 4750 werken) is de inschrijfronde voortijdig gesloten. Een beetje flauw voor wie juist op een latere ronde mikte. De Royal Academy kiest bovendien uit gemiddeld 10.000 werken; het is de vraag of de Nederlandse variant met de kleinere selectie een vergelijkbaar niveau zal halen - wat wel nodig is om het gekopieerde initiatief een basis voor herhaling te geven.
De jurering door professionals uit musea, kunst- en cultuurinstellingen en kunstenaars gebeurt net als in Engeland op zicht, dat wil zeggen puur op kwaliteit van het beeld, zonder te weten wie de maker is. Dat wordt pas achteraf bekend gemaakt. Op de website van de ZomerExpo 2011 wordt een voorselectie van 600 kunstwerken getoond binnen de genres landschap, stilleven en portret, terwijl in het museum straks 250 kunstwerken te zien zullen zijn. Daarnaast worden drie stimuleringsprijzen van 10.000, 7.500 en 5.000 euro uitgereikt.

Update: lezingenmiddag 'Geheim Den Haag'

2011-05-11T15:20:00.003+02:00

Graag maken we u attent op het tweede deeltje van de zakboekjesreeks Den Haag rond 1900, dat binnenkort verschijnt: Geheim Den Haag. Vrijmetselaarstempels en andere esoterische gebouwen rond 1900.

De Hofstad was rond 1900 een ‘hot spot’ van esoterische activiteit. Veel mensen waren ‘zoekende’ naar het antwoord op moderne levensvragen en vonden die niet meer bij de traditionele religies. Zij keerden zich tot levensbeschouwingen als spiritualisme, vrijmetselarij, theosofie en antroposofie. Deze stromingen maakten een bloeiperiode door en vestigden hun verenigingsgebouwen in Den Haag, waarin ruimtes werden ingericht voor rituele of besloten bijeenkomsten. In deze panden werden ook publiek toegankelijke lezingen en tentoonstellingen georganiseerd en vergaderlokalen verhuurd. Esoterische gebouwen vormden zo een cultureel en sociaal ontmoetingspunt in de stad.

In de winkelstad Den Haag waren ook commerciële dienstverleners actief op esoterisch gebied. Vele mediums en magnetiseurs vestigden hier hun praktijk, terwijl zieners en genezers uit het internationale variétécircuit volle zalen trokken in Diligentia en Pulchri Studio.

Geheim Den Haag beschrijft tientallen ‘geheime’ locaties uit de periode ca. 1875-1940. Sommige zijn gesloopt en vergeten, andere nog altijd in gebruik. In dit boekje vragen we aandacht voor historische logegebouwen en tempels, die samen een bijzondere categorie cultureel erfgoed vormen. Ook het opmerkelijke verleden van woonhuizen en andere locaties wordt uitgebreid belicht. Het boekje is alweer een resultaat van de fijne samenwerking tussen K&WH en het team van uitgeverij De Nieuwe Haagsche. Eerder verscheen De speling van het licht. Glas-in-lood in Den Haag rond 1900.

Op 10 juni a.s. organiseert de uitgever i.s.m. de stichting OVN een lezingenmiddag rond de boekpresentatie in de Koninklijke Bibliotheek. Vier sprekers belichten het esoterische milieu in Den Haag rond 1900:

- Communicatie met “de andere zijde”. Spiritualisme in Den Haag rond 1900, mw. drs. Audrey Wagtberg Hansen, kunsthistoricus, Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag / co-auteur Geheim Den Haag;
- Vrijmetselarij in Den Haag rond 1900. Mannen én vrouwen in de loge, mw. Anne van Marion, MA westerse esoterie / lid Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’;
- Jacoba van Heemskerck: vrouwen, kunst, vrijmetselarij en antroposofie in Den Haag rond 1900, mw. dr. Marty Bax, kunsthistoricus, Bax Art Concepts & Services, Amsterdam / secretaris Stichting OVN;
- Van theosofentempel tot Museum voor Communicatie. Esoterische monumenten in Den Haag rond 1900, mw. drs. Andréa Kroon, kunsthistoricus, Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag / co-auteur Geheim Den Haag / voorzitter Stichting OVN.

Het eerste exemplaar van de publicatie wordt uitgereikt aan prof.dr. Wouter Hanegraaff, hoogleraar geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen aan de Universiteit van Amsterdam / voorzitter van de European Society for the Study of Western Esotericism.
Deelnamekosten zijn € 5,- incl. ontvangst met thee/koffie en afsluitende borrel. In verband met het beperkte aantal plaatsen is aanmelding voor 3 juni 2011 vereist. Om teleurstelling te voorkomen, adviseren wij u zo snel mogelijk een plaats te reserveren via: info@stichtingovn.nl. (Het is niet mogelijk via de KB te reserveren.)
Tijdens de afsluitende borrel is er gelegenheid tot aanschaf van de publicatie. Na 10 juni is het boekje verkrijgbaar via de webwinkel van de uitgever, in de studiezaal van het Haags Gemeentearchief en in goed gesorteerde boekwinkels.

Vrouwvolk

2011-05-08T15:31:00.031+02:00

Laten we eerlijk zijn: in de westerse kunst is de vrouw niet altijd even positief in beeld gebracht. Vaak was zij eerder een figurant dan de hoofdrolspeler, als naakte, kwetsbare of overwonnen figuur afgebeeld en tal van negatieve karaktereigenschappen toebedeeld (kies maar een van de hoofdzonden).

De fascinatie voor de vrouw als onderwerp groeide naarmate zij in de maatschappij zelf meer op de voorgrond trad. Vrouwen werden daardoor ook anders in beeld gebracht door kunstenaars, zij het nog steeds niet altijd positief. Zo verschoof het beeld van de femme fragile - een zwakke en afhankelijke figuur - in de loop van de 19de eeuw naar haar tegenpool: de femme fatale - een verleidelijke, sterke, maar vooral ook gevaarlijke figuur.

In de tentoonstelling Heroines in het Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid (nog te zien t/m 5 juni 2011) is de nadruk gelegd op de verbeelding van de ‘sterke vrouw’ in de kunst. Zij is te vinden in de gedaante van heks of boerin, atlete of amazone, martelares of juist heldin. De ontwikkeling van dit vrouwbeeld wordt geschetst aan de hand van kunstwerken uit de 19de eeuw tot de 21ste eeuw. Op de museumwebsite zijn enkele sprekende voorbeelden per thema te zien, als ook een virtuele rondgang door de tentoonstelling.

Allemaal beestjes

2011-05-07T22:21:00.000+02:00

In het Museum Beelden aan Zee tin Scheveningen is t/m 29 mei a.s. nog de tentoonstelling Van Barye tot Bugatti. Les Animaliers te bezichtigen, een overzicht van Belgische en Franse dierbeeldhouwkunst van 1830-1930. Vanwege de opkomst van dierentuinen in Europa werd het dier in deze periode een geliefd onderwerp in de kunst. Kunstenaars kregen eindelijk de kans om dieren van dichtbij te bestuderen en ze natuurgetrouw weer te geven. In het begin van de 19de eeuw werden vooral exotische dieren verbeeld, waarbij conform de Romantische traditie met haar voorkeur voor geweld en emoties, de doodsstrijd niet werd geschuwd. Inheemse dieren werden juist getoond in een idyllische, pastorale setting, zoals het trekpaard. Ook sculpturen van dieren in een 'ludieke' situatie, zoals een beer in een badkuip, waren bij het publiek erg populair.
Aan het begin van de 20ste eeuw werd realisme verruild voor strakke stilering, met name in de Art Deco periode. Dieren werden tot hun basisvorm teruggebracht: een gestroomlijnde 'rust'. Bij Waanders is de kleine, maar fijne catalogus verschenen.

Groen licht

2011-05-06T20:22:00.005+02:00

Frankrijk gaat het verbod op Absinth eindelijk opheffen, meldt de BBC. Hoe kan het ook anders, de populariteit van het drankje is de laatste jaren onder goths, steampunkers en andere 19de-eeuw liefhebbers zo gestegen dat er aanzienlijke commerciële belangen spelen bij de verkoop...

Waardig afscheid

2011-05-04T12:50:00.002+02:00

Wie ergert zich niet aan het verdwijnen van 'gewone' winkels van kleine zelfstandigen, die niet meer kunnen opboksen tegen de grote winkelketens en online aanbieders? Of beroepen die uitsterven, zoals de schoenmaker, omdat we een weggooi-mentaliteit hebben gekregen? Stuut en Bruin, een Haagse winkel voor elektronicaonderdelen, is zojuist gesloten: 'Een winkel waar het cassettebandje, de video-recorder en de commodore 64 zich nog thuis voelden. Een winkel met een verhaal! Over de tijd van de kleine zelfstandige die je bij naam kende, met wie je een praatje maakte en die service hoog in het vaandel had staan. Over de tijd dat je een radio repareerde in plaats van dat je direct een nieuwe kocht…'. Het afscheid wordt van 18 tot 29 mei 2011 op waardige en originele wijze gevierd met een theaterproductie op locatie, verzorgd door de Cultuurbrouwerij: 'Tijdens een theatrale rondreis door de winkel en de magazijnen ervaart u de laatste dag van een tijdperk. ‘Stuut en Bruin’ is een beeldende locatievoorstelling over afscheid nemen en over de gevolgen van technologische ontwikkeling.' Meer informatie: http://www.cultuurbrouwerij.nl/.

[Met dank aan Koos Havelaar voor de tip]

Grimshaw en het maanlicht

2011-04-16T15:22:00.008+02:00

Silver Moonlight,
Mercer Art Gallery, Harrogate.

De Mercer Art Gallery in Harrogate (UK) besteedt aandacht aan de minder bekende Pre-Raphaeliet John Atkinson Grimshaw (1836-1893) in de tentoonstelling Painter of Moonlight, te zien tot 4 september 2011. Grimshaw werd geboren in Leeds en kreeg als kunstenaar bekendheid met zijn symbolistische landschappen en nachtelijke stadsgezichten, gekenmerkt door kale bomen in het maanlicht. Twee werken uit de collectie van de Mercer Art Gallery, Silver Moonlight en In the Gloaming (A Yorkshire Home), vormen de aanleiding voor de tentoonstelling, waarin 50 werken zijn verzameld. Het is de eerste keer in 30 jaar dat deze kunstenaar aandacht krijgt. Uiteraard zal ook een catalogus bij de expositie verschijnen.

Menuboeken Wilhelm II

2011-04-13T20:49:00.000+02:00

Gezien op het Archiefforum: de menuboeken van de Duitse ex-keizer Wilhelm II zijn online gezet door het Utrechts Achief. Hierin staan dagelijks zijn menu en zijn tafelgasten uit de periode 1920-1941 vermeld.

Orientalisme aan het hof

2011-04-12T10:59:00.000+02:00

De Oostenrijkse keizerin Elisabeth (Sisi, 1837-1898) en de Duitse keizer Wilhelm II (1859-1941) waren beiden gefascineerd door de klassieke oudheid. Op het Griekse eiland Corfu probeerden zij de antieke wereld te herscheppen. Tussen 1889 en 1892 liet Sisi er een zomerresidentie bouwen: het Achilleion, vernoemd naar de mythologische held Achilles. Voor Sisi waren Griekse kunst en literatuur en haar zomerpaleis een ontsnapping uit het formele Oostenrijkse hofleven en haar onfortuinlijke familieleven.
Na haar dood werd het paleis in 1907 door Wilhelm gekocht. Hij spiegelde zich graag aan de grote Griekse helden en was gebiologeerd door de archeologie. Op Corfu leidde hij persoonlijk de opgraving van een grote archaïsche tempel.
De tentoonstelling Sisi en Wilhelm II - Keizers op Corfu in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden besteedt tot 12 september 2011 aandacht aan deze onbekende kant van beide vorsten. In de expositie is een selectie uit hun persoonlijke archeologische verzamelingen te zien, waarbij het Achilleion en het romantische landschap van Corfu als achtergrond dienen. Daarnaast zijn er maquettes en worden unieke film- en fotobeelden vertoond, die Wilhelm zelf maakte tijdens zijn opgravingen. Verder worden bruiklenen getoond uit musea in Corfu, Wenen en Huis Doorn, waar Wilhelm van 1918 tot 1941 woonde.

Virtueel wandelen door Den Haag

2011-04-07T08:38:00.005+02:00

Vandaag wordt door het Nederlands Architectuurinstituut (NAi), Monumentenzorg Den Haag en Stroom Den Haag de Haagse editie van UAR gelanceerd.
Logische volgende vraag: wat is UAR? Antwoord: UAR (Urban Augmented Reality) is een architectuurapplicatie van het NAi voor je smartphone, waarmee informatie wordt gegeven over de gebouwde omgeving in tekst, beeld, archiefmateriaal en film. Als je door de stad loopt, tonen 3D-modellen hoe de huidige locatie er vroeger uitzag aan de hand van historische beelden, of wordt een alternatieve locatie getoond, met maquettes en ontwerptekeningen van nooit gerealiseerde ontwerpen. Daarnaast is ook de toekomstige locatie te zien, met artist-impressions van gebouwen die in aanbouw of gepland zijn.
UAR is al operationeel in Rotterdam, Amsterdam en Den Bosch; na Den Haag volgt Utrecht. In de toekomst zal het project uitgebreid worden met meer steden en objecten, en kunnen gebruikers zelf objecten toevoegen.

Schmuck

2011-04-06T10:00:00.003+02:00

Wij zijn eksters. Naast verantwoorde, kunsthistorische werkzaamheden, zijn K&WH zeer gecharmeerd van draagbare, glimmende en glanzende objecten. Met groot plezier ontvingen we dan ook van uitgeverij Schnell + Steiner de catalogus Jugendstilschmuck. Der Bestand im Hessischen Landesmuseum Darmstadt. Hierin beschrijven Wolfgang Glüber en Angelika Wassak uitvoerig meer dan 240 Jugendstil sieraden uit de collectie van het museum. Dit is werkelijk een topcollectie met hoogtepunten van vormgeving rond 1900: fijn gedetailleerde kettingen, broches, hangers, oorbellen e.d. in de vorm van tere bloemen, sierlijke dieren en fabelwezens, waaronder zelfs een vampier. Het catalogusgedeelte is overzichtelijk per land ingedeeld (van België tot de VS), en achterin zijn een overzicht van goud- en zilvermerken, en biografieën van de verschillende ontwerpers opgenomen. Dit mooie, dik gebonden boek met close up foto's haalt het hebberigste in elke vrouw naar boven. Nu alleen nog de loterij winnen …

Dreams of reason produce monsters

2011-04-06T09:04:00.068+02:00

Twee 19de-eeuwse kunstenaars die vaak in een adem met elkaar genoemd worden, zijn James Ensor (1860-1949) en Odilon Redon (1840-1916). Waarschijnlijk omdat zij beiden de meer ‘monsterlijke’ kant van de mens lieten zien, in plaats van de geromantiseerde ‘façade’ die toentertijd zo populair was; liever nachtmerries dan dagdromen. Van beide kunstenaars is een tentoonstelling te bezichtigen: in het Gemeentemuseum in Den Haag James Ensor. Universum van een fantast (t/m 13 juni 2011), en in het Grand Palais te Parijs Odilon Redon. Prince du Rêve (t/m 20 juni 2011, daarna Musée Fabre, Montpellier).

De Intrige, 1890, KMSKA, Antwerpen.

James Ensor is vooral bekend van zijn indringende schilderijen van gemaskerde mensenmassa’s. Claustrofobische composities met grotesken, waarbij het niet altijd duidelijk is of de stemming nu feestelijk of juist grimmig is. Skeletten en de Christusfiguur zijn andere terugkerende thema’s in zijn werk, net als interieurs en het strand van Oostende (België), waar hij woonde. Van hysterie tot rust, twee uitersten die Ensor treffend in beeld wist te brengen.
Een mooie introductie in de kunstenaar en zijn werk is de de bijbehorende publicatie. Rijk geillustreerd, met naast zijn werk (schilderijen en tekeningen), vele (privé)foto's en reproducties van brieven met de Rotterdamsche Kunstkring, die Ensors eerste solotentoonstelling in Nederland organiseerde.

Odilon Redon was gefascineerd door het mysterie van het onderbewuste. Zelfs naar symbolistische maatstaven maakte hij uitzonderlijk werk. In zijn schilderijen en pastels werkte Redon met felle kleuren, maar hij creëerde tevens een ‘zwart’ oeuvre met houtskool en litho's, Noirs genoemd. De tentoonstelling is ingedeeld in drie periodes (tot 1890; 1890 tot het fin de siècle; de 20ste eeuw), waarin de ontwikkeling van donker naar licht en kleurrijk werk getoond wordt.

De thematiek in Redons werk liep uiteen van tere bloemen tot monsters. Net als Ensor een kunstenaar van uitersten…

De erfenis van het Surrealisme

2011-04-02T13:14:00.005+02:00

Bij de Joan Miró-tentoonstelling in Tate Modern (Londen) wordt een congres rond het thema 'Surrealism and Its Legacies' georganiseerd. Dit vindt plaats op 13 mei 2011. Meer informatie op de website van het Centre for the Study of Surrealism.

De Cult van het Schone

2011-04-01T12:32:00.000+02:00

Het V&A Museum in Londen heeft een grote reputatie waar het tentoonstellingen over internationale kunststromingen en interieurstijlen betreft, zoals Art Nouveau, 1890-1914 (2000), Art Deco, 1910-1939 (2003) en International Arts & Crafts (2005). Van 2 april t/m 17 juli 2011 wordt aandacht besteed aan een invloedrijke stroming uit Engeland zelf, in de tentoonstelling The Cult of Beauty: The Aesthetic Movement, 1860-1900.

In de tweede helft van de 19de eeuw was er een zekere esthetische 'moeheid' merkbaar. Men had genoeg van de lelijkheid, die industrialisatie en materialisme met zich meebrachten. Kunstenaars, schrijvers en ontwerpers reageerden hierop door schoonheid in het dagelijkse leven te brengen. De strakke regels van de Victoriaanse maatschappij werden hierbij losgelaten, terwijl expressie van sensualiteit met groot enthousiasme werd omarmd. Het esthetische streven werd vertaald in beelden van blanke lelies, sierlijke pauwen en zwijmelende dames met zwanenhalzen, als ook in neo-gothische bouwsels en interieurs met Liberty-behang, bevolkt met poezie declamerende dandies.
In de tentoonstelling zijn de meest bekende aesthetes vertegenwoordigd, die van hun kunst een levensstijl maakten, zoals Dante Gabriel Rossetti, Edward Burne-Jones, William Morris, James McNeill Whistler, en atuurlijk Oscar Wilde en Aubrey Beardsley.

Op de museumwebsite is een blog te vinden over de samenstelling van de tentoonstelling: Creating the Cult of Beauty, met foto´s van o.a. de maquette van de tentoonstelling. Een schrale troost voor wie nu even niet naar Engeland kan.

Na Londen reist de tentoonstelling overigens door naar het Musée d'Orsay te Parijs (13 sept. 2011) en de Fine Arts Museums te San Francisco (18 feb. 2012).

Sneeuwlandschappen en verdorven moeders

2011-04-01T10:49:00.001+02:00

Giovanni Segantini,
Le cattive madri, 1894,
Kunsthistorisches Museum,
Wenen.

Eindelijk weer eens een tentoonstelling over een minder bekende 19de-eeuwer: Giovanni Segantini (1858-1899). In Fondation Beyeler (Bazel) is t/m 25 april een overzicht te zien met schilderijen en tekeningen van deze Italiaanse schilder.

Segantini is vaak vertegenwoordigd in boeken over het Symbolisme, met name met Le cattive madri (The Evil Mothers) en zijn andere schilderijen van 'verdorven vrouwen' die lijken te zweven in een levenloos landschap. Juist die hebben onze voorkeur, maar hij is bij kunstliefhebbers hoofdzakelijk bekend vanwege zijn heldere, sneeuwrijke berglandschappen, en scènes uit het boeren- en herdersleven. Daarnaast heeft hij in de loop van 20 jaar vele zelfportretten gemaakt, die zijn ontwikkeling van blozende jongeman tot vermoeide 40-jarige aan het eind van zijn (te korte) leven tonen. De bijbehorende publicatie verscheen bij Hatje Cantz. Ze is rijk geïllustreerd, maar heeft helaas niet veel tekst. Toch is de inhoud, zoals vrijwel altijd bij Duitse kunstpublicaties, degelijk en informatief.

Taschen titels

2011-04-01T10:08:00.000+02:00

Eerder dit jaar kreeg K&WH van Librero een uitnodiging voor een perspresentatie van Taschen-uitgaven in het Kurhaus. Een interessante ochtend, waar we enkele mooie boeken konden inkijken:

- Dat de beeldentaal van vaudeville, burlesque en ander 19de-eeuws entertainment op dit moment de beeldvorming in de populaire cultuur domineert, is merkbaar in tentoonstellingen als Houdini. Taschen speelt daarop in met The Circus, 1870s-1950s. In dit loodzware boek met fraaie bewaarcassette wordt de ontwikkeling van 'the Greatest Show on Earth' in Amerika besproken: van (niet-meer-zo-politiek-correct-beschouwde) 19de-eeuwse freakshows, tot de Hollywoodachtige technicolor spectakels van de jaren ´50. Bont gekleurde kostuums met pailletten en veren, wilde dieren, schitterende posters en historische foto's illustreren een vermaak dat generaties heeft betoverd - tot de komst van de televisie de bezoekersaantallen drastisch deed teruglopen. Hoewel discussies over dierenwelzijn voortduren, verheft dit boek reizende voorstellingen tot een nostalgische beleving.

- Een andere schitterende uitgave is Arab Art, een boek over de 19de-eeuwse Franse egyptoloog Emile Prisse d'Avennes (1807-1879). Deze oriëntalist reisde onder het pseudoniem ‘Edris Effendi’ - en gekleed als arabier - vele jaren door het Midden-Oosten. Prisse d’Avennes bekeerde zich tot de islam en publiceerde diverse prachtig geïllustreerde boeken, zoals het driedelige L'Art arabe d'après les monuments du Kaire (1877), met 137 chromolithografieën. Deze delen zijn nu gereproduceerd in Arab Art. Wie toch nog even moet nadenken over de pittige prijs (€ 99,99), kan alvast virtueel in het boek bladeren op de Taschen website.
NB: Momenteel loopt in het Louvre en de Bibliothèque Nationale (t/m juni 2011) de dubbeltentoonstellig Egypte de pierre, Egypte de papier, waar werk uit de collectie van Prisse d'Avennes te zien is.

- Tenslotte verder naar het oosten: Japan. Helaas de laatste weken vooral in het nieuws vanwege verwoestende natuurkrachten, dit land van grote schoonheid. Voor de uitvinding van atoomkracht werd het prachtige landschap vastgelegd door Utagawa Hiroshige (1797-1858). Taschen brengt met Hiroshige: Honderd beroemde aangezichten van Edo een aantrekkelijke uitgave van dit bekende werk. Een mooi bladerboek, waarin het oude Tokyo in Hiroshige's kenmerkende stijl is vastgelegd, voordat de neonlichten en auto's hun intrede deden. De prenten laten zien dat de kunstenaar even grote aandacht had voor de omgeving als voor de mensen, die hoe klein ook, allemaal even gedetailleerd zijn weergegeven.
Het boek vormt een goede eerste kennismaking met de Japanse prentkunst, vanwege de uitgebreide inleiding over de Hiroshige, zijn invloed op westerse kunstenaars (waaronder Van Gogh), het productieproces van prenten etc., als ook een handige bibliografie. Qua vormgeving is gekozen voor een passende Japanse boekband met sluiting, terwijl de prijs ook voor een studentenbudget zeer aantrekkelijk is.

Egyptomanie in Haarlem

2011-04-01T09:51:00.002+02:00

Nog tot mei is de tentoonstelling De ontdekking van Egypte. De expeditie van Napoleon te zien in het Teylers Museum te Haarlem. Ze herdenkt het bezoek dat Napoleon 200 jaar geleden aan het museum bracht. Centraal hierin staat een van de hoogtepunten uit de bibliotheekverzameling: Déscription de l'Egypte (op de museumwebsite digitaal door te bladeren). In deze monumentale 23-delige publicatie hebben de kunstenaars en wetenschappers, die meereisden met Napoleons Egyptische campagne in 1798-99, de Egyptische antiquités, histoire naturelle en état moderne, vastgelegd. Middels objecten uit verschillende collecties (prenten, boeken, mummies, en zelfs een opgeztette krokodil) wordt getoond welke - tot dan toe onbekende - wereld er voor hen openging, en hoe men in het Westen destijds tegen het exotische Oosten aankeek. De reisverslagen stimuleerden het Oriëntalisme in westerse kunst en literatuur, al was het beeld dat men van Egypte had niet altijd op de realiteit gebaseerd.

Arabisch koffiehuis

Er is helaas geen bijbehorende catalogus, maar wel een themanummer van Teylers Magazijn. De artikelen zijn niet allemaal even diepgaand, maar geven wel een mooie introductie in egyptomanie voor beginners.

NAI affiches

2011-03-09T14:06:00.000+01:00

Het NAi heeft inmiddels bijna 1500 affiches - vanaf 1893 tot heden - gedigitaliseerd. Van de Alfons Mucha via Bauhaus en De Stijl tot posters van actiegroepen en de promotie van moderne architectuurtentoonstellingen. Ze zijn te vinden in het collectiezoeksysteem.

Pre-Raphaeliete fotografie

2011-03-06T15:27:00.000+01:00

Een titel die we nog niet zelf gelezen hebben, maar wel meteen aan de verlanglijst hebben toegevoegd: The Pre-Raphaelite Lens. British Photography and Painting, 1848-1875 door Diane Wagonner e.a. Het boek begeleidt een tentoonstelling over de wisselwerking tussen fotografie en schilderkunst in Pre-Raphaeliete kringen, een nog nauwelijks besproken onderwerp.

In de tweede helft van de 19de eeuw was de beeldentaal van de Victoriaanse schilderkunst ook het uitgangspunt voor de onderwerps- en compositiekeuzes van fotografen als Julia Margaret Cameron, Roger Fenton, Lewis Carroll and Henry Peach Robinson. Ze werden, net als hun tijdgenoten John Everett Millais, Dante Gabriel Rossetti en Ford Maddox Brown, beinvloed door de theorieen van John Ruskin. Hij was voorstander van een terugkeer naar het vakmanschap en zag de middeleeuwse gotische architectuur als een ideaalbeeld voor de 19de-eeuwse samenleving, die naar zijn mening haar morele waarden door industrialiatie verloren had. Sociaal bewogen en moraliserende onderwerpen werden dan ook vaak gekozen. Andere geliefde thema's werden ontleend aan literatuur, met name Dante, Shakespeare, Byron en Tennyson.

De tentoonstelling reist van de National Gallery of Art in Washington naar het Musée d'Orsay in Parijs, waar ze van 8 maart tot 29 mei 2011 te zien is. [Met dank aan Marty Bax voor de tip.]

Symbolisme versus Modernisme

2011-03-01T12:02:00.005+01:00

Op het jaarlijkse congres van de Engelse Association of Art Historians (31 maart-2 april 2011), wordt aan de Universiteit Warwick een interessante paneldiscussie gevoerd rond het thema Reassessing the Symbolist Roots of Modernism. Het symbolisme wordt vaak gezien als de laatste, decadente uiting van een tijdsgeest. De stroming wordt vaak omschreven als een neergang of einde (het fin-de-siècle), niet als een begin of zelfs onderdeel van een continuum. Toch hebben enkele belangrijke moderne kunstenaars - Picasso, Mondriaan, Kandinsky, Kupka en anderen - hun artistieke wortels in het symbolisme. De vragen die het panel stelt, zijn: zijn de moderne kunstenaars uit het begin van de 20ste eeuw het symbolisme ontgroeid of hebben zij het bewust verworpen? Zijn er aspecten van het symbolisme die van doorslaggevend belang waren voor de ontwikkeling van het modernisme?
Een andere sessie besteedt aandacht aan: Representing the Past in the Nineteenth Century. Het hele overzicht is te vinden op de website van het congres.

Lekker vastbinden: Houdini

2011-02-03T15:51:00.006+01:00

Houdini in 'bondage',
1899. Foto: Wiki.

Waarom komen dit soort tentoonstellingen nou niet naar Nederland?! Het Jewish Museum in New York wijdt een overzicht aan het leven en werk van de ontsnappingskunstenaar Harry Houdini (1874-1926), getiteld Art & Magic. Zijn schijnbaar onmogelijke stunts gaven hem een iconische status, en veel mensen betwijfelden of het nu om truuks of echte magie ging. De tentoonstelling brengt zijn carrière in beeld aan de hand van documentatie en een groot aantal van zijn rekwisiten in beeld. De geheimen van zijn truuks worden daarbij (gelukkig of helaas?) gerespecteerd. Een impressie van beeldmateriaal is te zien in de online gallery, voorzien van audiocommentaar door Neil Patrick Harris (!). Ook zijn er filmfragmenten en blogs met transcripten van interviews met vakgenoten.
Zou het niet prachtig zijn als het Joods Historisch Museum in Amsterdam een poging deed de expositie naar Nederland te halen? Bijvoorbeeld als passend vervolg op hun mooie Sarah Bernhard tentoonstelling enige jaren geleden.

Poster voor anti-spiritisme
optreden. Foto: Wiki.

Na het overlijden van zijn moeder raakte Houdini overigens geinteresseerd in spiritualisme en had hierover contact met auteur Arthur Conan Doyle. Vanwege zijn kennis van truckages werd hij later actief bij het ontmaskeren van frauderende mediums en keerde hij zich publiekelijk tegen het spiritualisme, tot verdriet van Conan Doyle. De tentoonstelling gaat hier uitgebreid op in. Het onderwerp spreekt ons erg aan, want K&WH legt op dit moment de laatste hand aan het boekje Geheim Den Haag, waarin een hoofdstuk is gewijd aan het Haagse milieu van spiritualisten en commercieel optredende mediums. Hierover later meer...

NAi schaft beeldkosten af

2011-02-01T20:34:00.000+01:00

Niet iedere kunstpublicatie kan een commercieel succes zijn, want niet ieder onderwerp spreekt massa's mensen aan. Wil een uitgever toch in de publicatie van kunsthistorische onderzoeksresultaten investeren, dan zijn de hoge kosten van beeldmateriaal vaak de volgende hindernis. De bedragen die musea, professionele fotografen en andere rechthebbenden rekenen voor het gebruik van een afbeelding lopen zeer uiteen, bovendien komen er vaak technische reproductiekosten bij. Het betekent meestal dat een subsidie nodig is om de afbeeldingen bij de tekst te bekostigen, maar wat te doen als die wordt afgewezen? Soms is een instelling bereid een lager 'cultuurtarief' te hanteren, maar vaak ook niet, want ook musea moeten het verlies van subsidies ergens mee compenseren.

Met gejuich ontvingen wij dan ook het volgende bericht: per 1 februari 2011 zal het Nederlands Architectuurinstituut geen gebruiksvergoeding meer rekenen voor het gebruik van beeldmateriaal uit de eigen collectie. Men overweegt een Creative Commons License toe te passen. De (technische) kosten van digitalisering worden nog wel in rekening gebracht. De vrijstelling geldt bovendien niet voor werk waarop rechten van derden gelden, zoals (nabestaanden van) architecten. Maar toch betekent deze stap een enorme vergroting van de gebruiksmogelijkheden en daarmee de onderzoeksmogelijkheden voor liefhebbers en professionals. Meer info op: http://www.archief20.org/.

Reizen in de 19de eeuw

2011-02-01T18:29:00.034+01:00

In de 19de eeuw werd de wereld plotseling kleiner, door de technische ontwikkeling van vervoersmiddelen en het uitbreiden van het spoornet. Reizen en vakantie houden werd nu ook mogelijk voor leden van de middenklasse, en doordat de kolonien beter bereikbaar werden, vond uitwisseling met niet-westerse culturen op een ander tempo plaats. Ook de wijze waarop reiservaringen werden uitgewisseld veranderde, door de opkomst van massapublicatie en nieuwe media als fotografie en film. Het publiek verslond feitelijke en fictieve reisverhalen. Op 14 en 15 juli 2011 zal in Lincoln (UK) het congres Travel in the Nineteenth Century: Narratives, Histories and Collections plaatsvinden, dat aandacht besteedt aan deze ontwikkelingen binnen een interdisciplinair kader. Voorstellen voor papers of themasessies (300 woorden) en meer informatie via: khill@lincoln.ac.uk. Deadline voor het indienen van voorstellen is 15 februari 2011.

Plezier in de stad

2011-01-15T20:12:00.001+01:00

De stad is vanouds een plek van (legaal en illegaal) plezier en ontspanning, terwijl veranderende sociale en economische omstandigheden de manier waarop die ontspanning werd gezocht, hebben beïnvloed. In de loop van de 18de en 19de eeuw werden werkuren en vrije tijd steeds meer gescheiden. Het gebrek aan vrije tijd werd versterkt door het intensievere gebruik van het land. Vermaak verplaatste zich naar specifieke gebouwen (van herbergen tot hoerenkasten, theaters en meer recentelijk de sportschool) of hiertoe specifiek aangewezen ruimtes (parken, wandelpaden, afgebakend privéterrein of zelfs het internet). Badplaatsen en vakantieparken richtten zich op bezoekers met verschillende smaken. Toen men eenmaal door had dat er geld te verdienen viel, begonnen economie en ontspanning weer door elkaar te lopen. Steden presenteren zich inmiddels als toeristen-, cultuur- en erfgoedcentrum.

In het Engelse Cambridge vindt van 31 maart tot 11 april 2011 het jaarlijkse congres van de Urban History Group plaats, welke zich op dit onderwerp richt. Leisure, Pleasure and the Urban Spectacle is het verbindende thema tussen lezingen over de historische ontwikkeling van sociale, economische en culturele relaties. Meer informatie bij de organisatie: dr. Shane Ewen, s.ewen@leedsmet.ac.uk.

Expressionisme als Gesamtkunstwerk

2011-01-15T11:39:00.002+01:00

Wie richting Duitsland gaat voor 13 februari 2011, raden we graag aan nog net de tentoonstelling Gesamtkunstwerk Expressionismus. Kunst, Film, Literatur, Theater, Tanz und Architektur 1905-1925 in de Mathildenhöhe te Darmstadt mee te pikken. De term Gesamtkunstwerk verwijst naar een kunstwerk, dat de hele leefomgeving omvat. Het Expressionisme was dan ook niet zozeer een kunststroming als wel een tijdsgeest. De multimediale tentoonstelling, die in samenwerking met het Filmmuseum Frankfurt tot stand kwam, belicht de artistieke netwerken die de voedingsbodem voor dit fenomeen vormden. Maar liefst 450 werken zijn voor dit doel verzameld: van de tekeningen van Egon Schiele tot Paul Hindemiths Opera Mörder, Hoffnung der Frauen, van toneelontwerpen van Oskar Kokoschka tot de Ganzkörpermasken van danseres Lavinia Schulz, en natuurlijk films als Dr. Caligari.
Aardig is dat bij de tentoonstelling niet alleen de gebruikelijke catalogus verschijnt (Hatje Cantz Verlag, 512 pagina's, € 58), maar ook een luisterboek met cd in de reeks Kunst zum Hören (€ 16,80) en een dvd (25 min, €19, helaas alleen in het museum verkrijgbaar). Op de website van het museum is een uitgebreid aanvullend activiteitenprogramma te vinden.

Morbide schoonheid

2011-01-10T17:25:00.015+01:00

Gustav Adolf Mossa, Les Parques,
1905, Musée des Beaux Arts, Nice.

Wie nog voor de sluiting op 30 januari 2011 de tentoonstelling Landschappen van de Ziel in het Triton kabinet van het Haags Gemeentemuseum bezoekt, treft daar onder meer een kleine, prachtige aquarel: La Fontaine (ca. 1910), van Gustav Adolf Mossa (1883-1971). De oeuvre-catalogus van deze kunstenaar, die we eerder op deze blog aankondigden, is na 30 jaar noeste arbeid dan nu voltooid. Van de Franse uitgeverij Somogy ontvingen we de schitterende, zeer dikke pil, waarin het werk van de kunstenaar voor het eerst systematisch wordt beschreven.

Allereerst onze complimenten voor de prachtige vormgeving. De werken zijn geordend per techniek, welke steeds aan het begin van het hoofdstuk kort wordt toegelicht. De technieken zijn in de inhoudsopgave gecodeerd met een kleursymbool, dat herhaald wordt bij de beschrijving van individuele werken, een overzichtelijk geheel. Het grote formaat van de catalogus biedt veel ruimte aan details in de vaak kleinschalige werken.

Mossa was een relatief late vertegenwoordiger van het Symbolisme, waardoor dit boek eigenlijk een prachtige introductie vormt in de thematiek in de kunst van het einde van de 19de en begin van de 20ste eeuw in het algemeen. De lezer ziet namelijk alle belangrijke thema’s voorbij komen: de Griekse en Romeinse mythen, Bijbelverhalen, klassieke en contemporaine literatuur. Uit deze inspiratiebronnen koos Mossa zijn voornaamste onderwerp: de onderkoelde dames en halfvrouwelijke monsters die de man verleidden, ten gronde richtten of zelfs vermoordden. Salomé, Judith, de sirene en de sfinx, om er maar een paar te noemen.

Mossa’s wat decadente vormentaal lijkt verwant aan die van modetekeningen en boekillustraties van Rackham, Dulac en Barbier. Juist in de achtergronden en details van oogstrelende plaatjes zijn aanwijzigen te vinden die het verbeelde verhaal een gruwelijk tintje geven. Kostuums en sieraden zijn rijk uitgewerkt, maar blijken vaak schedeltjes of met bloed besmeurde dolkjes te bevatten. Zijn Christusfiguur met kruis is niet omringd door rozen, maar papavers. Met deze psychologie morbide, die ook uit zijn zelfportret met schorpioen en slang naar voren komt, week Mossa af van zijn tijdgenoten, die zich al richting abstractie en expressionisme bewogen. Daarom wordt hij door kunsthistorici vaak genegeerd, daar hij ouderwets leek bij zijn tijdgenoten. Maar zijn werk is iconografisch zo rijk en technisch verfijnd, dat het ontzettend jammer is dat hij in standaardoverzichten zo weinig genoemd wordt.

Gustave Adolf Mossa,
Portrait psychologique de l'auteur, 1905,
particuliere collectie, Nice.

De catalogus kwam tot stand met steun van de l’Association Symbolique Mossa met medewerking van vertegenwoordigers van de familie van de kunstenaar, Sylvie en Christian Lombart-Mossa. De hoofdauteur, Jean-Roger Soubiran, schreef in de jaren ‘70 al een eerste overzichtswerk over Mossa en heeft in feite in dit boek een levenswerk voltooid. In het uitputtende overzicht zijn zelfs de praalwagens opgenomen, die Mossa voor het Carnaval in zijn woonstad Nice ontwierp, een klus die hij van zijn vader Alexis (tevens oprichter van het Carnaval) overnam en tot zijn dood verzorgde. Geen wonder dat zijn kunstwerken zulke theatrale trekjes hadden. De uiterst zorgvuldige auteur ziet zijn overzichtswerk nog niet als compleet, maar een liefhebber van het onderwerp kan zich voorlopig niet meer wensen.

Publicatiegegevens: Gustav Adolf Mossa. Catalogue raisonné des œuvres symbolistes, uitgeverij Somogy, 2010. ISBN-9782757203644528 pagina's, 448 illustraties, 24,6 x 28 cm, € 75.

Workshop boekband ontwerpen (update)

2011-01-10T14:18:00.001+01:00

Eerder raadden we op deze blog de workshop 'Boekband rond 1900 ontwerpen' van het Haags Gemeentemuseum aan. Van een lezer die onze aanbeveling opvolgde, kregen we echter een teleurgestelde reactie. De 'workshop' bestond uit een kleine inleiding op de boekbandontwerpen in de tentoonstelling, waarna deelnemers papier en enkele voorbeelden werd aangereikt. Er was geen sprake van enige begeleiding bij het ontwerpen zelf; de docente liep rond en zei: 'probeer maar wat' of 'goedzo'. Iets meer inhoud of praktische begeleiding was, mede gezien de aard van de aankondiging en het niveau waarop museum en KB normaal gesproken presteren, niet overbodig geweest. Je kunt immers ook thuis een boek met ontwerpen doorbladeren en zelf een schets maken, daar zijn geen deelnamekosten voor nodig. Jammer om te horen.

Een museum erbij

2011-01-10T14:07:00.000+01:00

Voor het geval u het in de feestdrukte heeft gemist: Den Haag heeft er een (muziek)museum bij. Hoe ga je om met bezuinigingen en btw-verhoging? Zie de uiterst creatieve actie van Het Paard van Troje. Als alle poppodia en andere cultuurinstellingen die gekort worden nou dit voorbeeld volgen, heeft de regering wel een klein probleem met haar bezuinigingsbeleid...

Gemeente Den Haag en Cultuur-Ondernemen slaan handen ineen

2011-01-10T12:15:00.001+01:00

‘Cultuur is een bindend element in de samenleving,' schrijft de gemeente Den Haag in haar beleidsplan voor kunst en cultuur 2009- 2012. ‘En het heeft een aanzuigende werking op internationale bedrijven en organisaties.' Vanuit die gedachte werken Cultuur-Ondernemen en Den Haag samen bij het begeleiden van een vijftal culturele organisaties, al vermeldt het persbericht niet welke.
In 2010 heeft een groep studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor een gezamenlijke back office en collectieve marketingactiviteiten voor de geselecteerde culturele instellingen. Per instelling wordt nu gekeken naar de praktische uitwerking van de aanbevelingen uit het onderzoek.
Meer informatie is te vinden op de website van Cultuur-Ondernemen.

Nieuwe publicaties

2011-01-10T10:54:00.005+01:00

In de kerstvakantie hadden we eindelijk tijd om de publicaties door te nemen, die al eerder zijn verschenen:

In het kader van het jubileum van het Haags Gemeentemuseum verscheen bij Waanders: H.P. Berlage (1856-1934), architect en ontwerper door Titus Eliens, Yvonne Brentjens met mooie foto's van Erik en Petra Hesmerg. Het boekje voegt inhoudelijk weinig toe aan onze kennis van de architect, maar er zijn de afgelopen jaren al zoveel diepgaande studies aan hem gewijd, dat dit ook nauwelijks meer mogelijk is. Wel een leuk bladerboekje voor 'erbij' of om cadeau te geven.

Verder wijst het SHIE ons op: De Gruyter: De kunst van De Gruyter, handel en keramiek in Utrecht en elders door Peter Sprangers. Specifiek wordt ingegaan op de tegeltableaus, die in verschillende series vervaardigd door gerenommeerde Nederlandse plateelbakkerijen. In Den Haag is er ook een bewaard gebleven in het prachtige pandje op Beeklaan 303 (te vinden op Google Maps).

Tot slot maken we graag reclame voor de publicatie Martelen en martelwerktuigen in cultuurhistorisch perspectief van een oud-collega van Museum Meermanno, Peter Paalvast. Het boek geeft, aan de hand van historische bronnen en de collectie van Museum de Gevangenpoort in Den Haag, een reconstructie van de martelpraktijken in de Gevangenpoort van de 15e–19e eeuw. Het is te bestellen bij de Free Musketeers, een uitgeverij die met name publicaties van freelance en zelfstandige auteurs verzorgd. Paalvast is werkzaam als wetenschappelijk onderzoeker en docent, en initiator van museale- en culturele projecten.

Thieme Art wordt De Kunst

2011-01-10T10:19:00.000+01:00

Het faillissement van de Thieme Grafimedia Groep eind vorig jaar, had ook gevolgen voor de dochteruitgeverij Thieme Art. Gelukkig is het bedrijf, dat diverse publicaties over de periode rond 1900 op stapel had staan, onder leiding van Marloes Waanders voortgezet als Uitgeverij De Kunst.

Keâhrstbomeh rauseh!

2010-12-23T18:05:00.005+01:00

Het tv-programma Andere Tijden besteedt vanavond (23 december, 21.25 uur, Nederland 2) aandacht aan een mooie Haagse traditie: kerstbomen ‘rausen’. Wie deze docu over fikkies mist, kan ze later terugkijken op de website.

Gekunstelde taal

2010-12-12T15:16:00.001+01:00

Vorig jaar werd op het congres 'De schrijvende kunsthistoricus' al gesteld dat onze beroepsgroep niet kan schrijven. Het Genootschap Onze Taal vraagt nu: 'Moeten kunstomschrijvingen helderder?'. Een reactie staat op de website van het Register Freelance en Zelfstandige Kunsthistorici.

Il était une fois Noël

2010-12-01T10:00:00.006+01:00

Om alvast een beetje in de stemming voor de feestdagen te komen, wijzen we u graag op een bijzondere thee van Betjeman en Barton te Den Haag, genaamd 'Il était une fois Noël': 'Een combinatie van thee uit Ceylon en China, verrijkt met zonnebloemblaadjes en geparfumeerd met appel, amandelen en vanille. Daarna afgemaakt met kaneel en gember. Deze thee doet denken aan de smaak van amandelstaaf of kerststol'. Verkrijgbaar per zakje van 125 gram (€ 6,45) of blikje van 50 gram (€ 6,50).

Redt de Bibliotheca Philosophica Hermetica !

2010-11-26T11:54:00.002+01:00

De Bibliotheca Philosophica Hermetica te Amsterdam is een van de belangrijkste studiecollecties voor studenten en onderzoekers op het gebied van de westerse esoterie. De collectie heeft niet alleen een grote waarde voor de internationale wetenschap, maar is tevens een onmisbaar deel van het Nederlandse culturele erfgoed. Helaas wordt ze (opnieuw) bedreigd met opheffing en verkoop. K&WH steunt de petitie tot behoud van de collectie: http://www.ipetitions.com/petition/ritmanlibrary/. Deze petitie is een initiatief van de leerstoel ‘Geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen’ aan de Universiteit van Amsterdam. Klik op de link voor meer informatie.

Project 'Sporen van Smaragd' gepresenteerd (Update)

2010-11-19T14:43:00.076+01:00

Gevel van villa Hejmo Nia, Parkweg 9a, Den Haag.
Foto: Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag.

Op 19 november wordt het project Sporen van Smaragd. Nederlands-Indisch erfgoed in Den Haag, 1853-1945 gelanceerd door wethouder Rabin S. Baldewsingh. Het project is een initiatief van de afdeling Monumentenzorg (DSO) van de Gemeente Den Haag in samenwerking met het Haags Historisch Museum, en wordt verzorgd door Kroon & Wagtberg Hansen. De website sporenvansmaragd.nl verwijst naar de drie onderdelen van het project: de inventarisatie, de beeldbank en het kennisnetwerk.

Bedreigd erfgoed

Den Haag heeft al eeuwen een multicultureel karakter. In haar geschiedenis neemt vooral de band met voormalig Nederlands-Indië een voorname plaats in. De culturele en commerciële uitwisseling tussen Nederland en Indië heeft vele zichtbare sporen achtergelaten in de stad. Maar die Indische elementen verdwijnen langzaam uit het stadsbeeld, onder meer door verbouwing of sloop voor stadsvernieuwing. Het is van belang dat kenmerkende voorbeelden van het Indische culturele erfgoed in Den Haag behouden blijven.

Inventarisatie
In opdracht van Monumentenzorg voert K&WH daarom in 2010-2011 daarom een inventarisatie van relevante Haagse gebouwen uit. Zowel bedrijfspanden van (voormalige) Indische organisaties, restaurants en toko’s, als woonhuizen van oud-Indiëgangers, panden van Indische architecten en gebouwen met Indische stijlelementen komen in aanmerking. Het beoogde resultaat is een database, waaruit bij toekomstig monumentenbeleid kan worden geput.

Doe mee!
Ongetwijfeld bevindt zich nog relevant Indisch erfgoed achter gesloten deuren, zoals in particuliere woonhuizen. En onder (oud)Hagenaars en de Indische gemeenschap is nog veel kennis voorhanden, die niet in archieven is gedocumenteerd. Het publiek wordt dan ook opgeroepen om actief te participeren.
Hoe kunt u helpen? Meldt relevante gebouwen, bewaard gebleven interieurs of documentatie via info@sporenvansmaragd.nl.
Speur met ons mee en leg vast wat u ziet. Maak foto's van relevante historische gebouwen en architectuurdetails in de Hofstad, en voeg deze toe aan de beeldbank ‘Sporen van Smaragd’ op Flickr.com. De groepspagina van het project op deze bekende fotowebsite is voor iedereen toegankelijk. Met uw hulp kan de beeldbank uitgroeien tot een belangrijke documentatie van Haags Indisch erfgoed.

Kennisnetwerk

Den Haag is niet de enige plek waar zich Indisch erfgoed bevindt. In Nederland is veel kennis over Indisch erfgoed voorhanden bij erfgoedinstellingen, universiteiten en Indische organisaties. Professionals worden uitgenodigd om deel te nemen aan het online kennisnetwerk, sporenvansmaragd.ning.com. Via het netwerk kunnen zij hun collecties en onderzoek presenteren, kennis en onderzoeksvragen uitwisselen, maar ook evenementen, projecten en publicaties aankondigen. Het netwerk kan zou uitgroeien tot een herkenbaar ‘gezicht’ en makkelijk vindbaar aanspreekpunt voor het vakgebied.

Update 20-11-2010:
Een impressie van de middag met filmpje en foto's is te vinden op Indisch4ever.

Nederland schreeuwt om cultuur

2010-11-19T14:01:00.004+01:00

De voorgenomen bezuinigingen van het kabinet omvatten een korting van 20% op de cultuurbegroting, als ook een verhoging van het BTWtarief op kaartjes voor beeldende kunst, concerten en voorstellingen van 6% naar 19%. Dat terwijl de hele kunstenbegroting van het Rijk toch al niet groter is dan de aanleg van een paar kilometer snelweg.
Hoe gaan we nieuwe generaties respect voor elkaars cultuur en identiteit bijbrengen, als de overheid zo nadrukkelijk de boodschap geeft dat onze cultuur geen respect verdient, vogelvrij is, iets dat je mag wegbezuinigen - opheffen - afbreken? Bezuinigen is onvermijdelijk. Maar het gaat hier niet om een deskundige, goed voorbereide herziening van het cultuurbeleid, eerder om het haastig hanteren van een uiterst botte bijl. Daarom protesteren culturele organisaties en liefhebbers op 20 november met een collectieve 'schreeuw om cultuur'. Meer informatie op www.nederlandschreeuwtomcultuur.nl

Het Nieuwe Werken

2010-11-14T13:39:00.005+01:00

Op de website van het Register Freelance en Zelfstandige Kunsthistorici bloggen we regelmatig over 'Het Nieuwe Werken', onder meer omdat we daar zelf 'aan doen'. K&WH heeft de traditionele binding aan werkplek en kantoortijden allang losgelaten en zet liever in op kwaliteit en eindproduct. In dat kader wijzen we, al is het wat kort dag, graag op een interessant symposium voor collega-zelfstandig ondernemers in de kunstsector: Het Nieuwe Werken. Geen kunst, dinsdagmiddag 16 november 2010 in Theater de Regentes te Den Haag. Meer informatie is hier te vinden.
Om het nieuwe werken in Den Haag te bevorderen biedt De Regentes een totaalconcept aan met de naam Over de Vloer. In de vernieuwde entree zijn creatieve Haagse ondernemers welkom aan (kosteloze) flexwerkplekken met internetaansluiting, iedere maand wordt een inspirerende netwerkbijeenkomst georganiseerd, en ondernemers kunnen de ruimtes in het gebouw huren voor hun eigen vergaderingen, cursussen, symposia of borrels. Meer informatie is hier te vinden.

Workshop: boekband rond 1900 ontwerpen

2010-11-02T18:00:00.000+01:00

Het Gemeentemuseum Den Haag bestaat dit jaar 75 jaar en viert dit met de tentoonstelling Berlage Totaal! te zien vanaf 27 november 2010. Berlage was architect, maar ontwierp vaak exterieur, interieur en kunstnijverheid als één geheel: een Gesamtkunstwerk. Zo zijn van zijn hand ook boekbanden bekend. Daarom organiseert het museum op 28 en 30 november van 14-16 uur een workshop 'Boekband ontwerpen'. Deelnemers maken een eenvoudig boekomslag, geinspireerd op boekvormgeving uit de periode rond 1900. Kosten: € 35,-. De Koninklijke Bibliotheek bezit een grote collectie bijzondere boekbanden. Zij biedt alle deelnemers van de workshop een presentatie van boekbandenspecialist Rens Top aan, inclusief een rondleiding door de bibliotheek op 25 november 2010, van 11.30-12.30 uur. Aanmelden tot 24 november via: educatie@gemeentemuseum.nl.

Nieuwe fondsen voor cultureel ondernemerschap

2010-11-02T14:46:00.001+01:00

In haar eerste nieuwsbrief kondigde Cultuur-Ondernemen (voorheen Kunst & Zaken) diverse nieuwe fondsen aan:

'De behoefte aan kapitaal is groot voor startende creatieve ondernemers. Tegelijkertijd is het moeilijk voor hen om via de reguliere weg (lees: de banken) startkapitaal te krijgen voor de opbouw van hun bedrijf. Daarom is Cultuur-Ondernemen, samen met de Maxwell Group, een nieuw fonds aan het inrichten, het Fresh Creation Business Fund. De bedoeling is dat dit zogeheten seedcapital-fonds begin 2011 aangeboden wordt. Het gaat om investeringen vanaf 100.000 euro. Ondernemende kunstenaars en creatieven die menen hiervoor in aanmerking te komen, dienen een businessplan te maken, dat ze vervolgens indienen bij het fondsmanagement. Advisering en begeleiding tijdens het traject behoren tot de mogelijkheden.
[...] Op dit moment worden de ideeën uitgewerkt. Gedacht wordt aan een fonds voor creatieve ondernemers (CulturaMicroFund) die een risicokapitaal nodig hebben tussen de 10.000 en 35.000 euro. Voor deze groep is er momenteel geen mogelijkheid om geld te lenen. De ontwikkeling van dit fonds gebeurt samen met banken, private investeerders en (oud-) ondernemers uit het bedrijfsleven en de creatieve sector.
Daarnaast wordt gewerkt aan een investerings- of participatiefonds voor culturele instellingen (zoals gezelschappen en stichtingen), die momenteel afhankelijk zijn van subsidies. Voor dit zogeheten CultuurPartInvest worden diverse modellen van financiering ontwikkeld zoals projectfinanciering, participatie en achtergestelde leningen.'

Meer informatie: Peter van Hintum, pvanhintum@cultuur-ondernemen.nl.

Sokkeltjes

2010-11-02T14:07:00.000+01:00

In het verleden wijdde het Van Gogh Museum al eens een mooie tentoonstelling aan de ontwikkeling van de schilderijlijst rond 1900. Een congres aan de Kunstakademie Düsseldorf op 11 en 12 november 2010 belicht nu de ontwikkeling van de sokkel in de sculptuur van de 19de en 20ste eeuw. Informatie en registratie: johannes.myssok@kunstakademie-duesseldorf.de.

Kunst en theater

2010-11-02T14:02:00.001+01:00

Op 19 en 20 november vindt aan de Queen’s University in Belfast, Ierland, een congres plaats over het thema The Art of Theatre. Deskundigen van diverse universiteiten en musea gaan dan in op de relatie tussen de twee kunstdisciplines. Hoewel het congres niet expliciet wordt aangekondigd als betrekking hebbend op de periode rond 1900, wekken de genoemde onderwerpen wel sterk die indruk: 'Degas’ and Zola’s piercing of the veil’; ‘Masks, Modernity, Egoism: The St. Anthony of James Ensor and Maurice Maeterlinck’; ‘The Early World of the Ballets Russes: The Role of Interdisciplinary Collaboration’; ‘The bibliophile’s Book as Theatrical Performance: Pelléas et Mélisande illustrated by Fernand Khnopff’, ‘La Femme fatale absolue: The cultural phenomenon of Salome and its manifestation in visual arts, drama and literature’ en nog véél meer.
Informatie en registratie: Dr. Claire Moran, c.moran@qub.ac.uk.