Aandacht voor erfgoedroof

Aan het einde van het jaar wordt aandacht gevraagd voor het onderzoek dat Andréa Kroon vanuit K&WH verricht naar de roof van vrijmetselaarserfgoed door het nazi-regime. Journaliste Nicolette van der Werff interviewde de onderzoekster voor een artikel in AD/Haagsche Courant. 

Kort daarna verscheen een artikel in Gen magazine, een tijdschrift voor familiegeschiedenis van het CBG. Hierin legt Andréa uit hoe vrijmetselaarsarchieven je kunnen helpen bij stamboomonderzoek. Omdat je niet alleen informatie vindt over de persoon, maar ook zijn vriendenkring en levensvisie, kan het je ineens een stuk dichterbij een voorouder brengen. 

En in het Archievenblad van de Koninklijke Vereniging van Archivarissen Nederland verscheen een stuk waarin zij uitlegt dat vrijmetselaarsarchieven inmiddels goed toegankelijk zijn, maar het veel lastiger is om in oorlogsdossiers informatie over vrijmetselarij te vinden. Vaak zijn documenten niet als zodanig herkend of uit onbekendheid met vrijmetselarij niet voorzien van relevante trefwoorden. Het onderzoek dat in deze publicaties is belicht, wordt mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds.

Den Haag als onderzoeksparadijs

‘Waarom zijn jullie eigenlijk in Den Haag gevestigd?’, vroeg laatst een opdrachtgever aan K&WH. Niet alleen omdat we hier zijn opgegroeid, maar vooral ook omdat Den Haag een ideale uitvalsbasis is voor interdisciplinair georiënteerde onderzoekers.

Weimarstraat 32, Vleeschhouwerij, relief ingangspartij.
Foto: Kroon & Wagtberg Hansen.

Als kunsthistoricus verricht je niet alleen literatuur- en archiefonderzoek , maar vaak ook aanvullend genealogisch, bouwhistorisch en ander interdisciplinair speurwerk. Daarbij kijk je niet alleen naar de individuele kunstenaars, kunst- of gebouwen, maar ook naar de sociale, culturele en economische context waarin ze tot stand zijn gekomen. Niet alleen naar kopers-, verkopers- en verzamelaarsnetwerken, maar ook naar de rol van artistieke uitingen bij de verspreiding van ideeën binnen de samenleving, en hun relatie met wetenschap, religie, literatuur. Ons bureau 'zit' daarvoor in Den Haag werkelijk ideaal: de Koninklijke Bibliotheek, Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie, Centraal Bureau voor Genealogie en Nationaal Archief zijn binnen handbereik, als ook het Haags Gemeentearchief (met o.a. de archieven van kunstenaarsverenigingen Pulchri Studio en de Haagsche Kunstkring), het Cultureel Maçonniek Centrum en natuurlijk het Haags Gemeentemuseum.

Weimarstraat 32, detail relief met telefoonnummer voormalige winkel.
Foto: Kroon  & Wagtberg Hansen.

De laatste jaren specialiseren we ons steeds meer in onderzoek van de periode rond 1900 en de ontwikkelingen in de eigen regio. Daar komt een zeer aangenaam stukje ‘veldwerk’ bij kijken. Bij zonnig weer op de fiets de stad doorkruisen, brutaal vragen of je bij kantoren of particulieren binnen mag om iets te zien of fotograferen. De gemiddelde Hagenaar reageert enthousiast op zo’n vraag en wil op de hoogte gehouden worden van het resultaat. Daarnaast onderstreept het bestaan van Die Haghe, Vrienden van Den Haag, Vrienden van de Hofvijver, SHIE, het Gilde en nog veel meer netwerken van specialisten en liefhebbers hoezeer de stadsgeschiedenis en haar materiële erfgoed door onze stadsgenoten wordt gekoesterd. De publieksoproepen die we regelmatig bij projecten verspreiden, leveren dan ook enthousiaste reacties en bruikbare onderzoekstips op.

Kortom: juist Den Haag heeft eigenlijk de ideale infrastructuur voor ons vakgebied. Daarnaast is het materiële erfgoed in de Hofstad uit de periode rond 1900 zo mooi en zo rijk vertegenwoordigd, dat ons wensen- en ideeënlijstje voor tentoonstellingen, publicaties en projecten nooit uitgeput zal zijn...

Geschiedschrijving Illustratie Nederland (GIN)

Illustreren is een vak dat veel verschillende disciplines beslaat. Sinds de Tweede Wereldoorlog zijn illustraties toegepast in (kinder)boeken, tijdschriften en kranten; reclamedrukwerk; lesmateriaal, technische en wetenschappelijke uitgaven; stripverhalen en animaties. De ontwikkeling van dit vakgebied is echter nauwelijks in kaart gebracht. In 1998 werd daarom de Stichting Geschiedschrijving Illustratie Nederland (GIN) opgericht.

In 1999-2002 liet GIN een aantal toonaangevende illustratoren, de meesten al op hoge leeftijd, interviewen om hun opleiding, professionele werkwijze, loopbaan en unieke visies op het vak als oral history op geluidstapes vast te leggen. Aan het project werkten mee: cartoonisten Fritz Behrendt en WiBo (Wim Boost), kinderboekillustrator en decorontwerper Wim Bijmoer, grafisch vormgever Hans de Cocq, kinderboekillustratrices Jenny Dalenoord en Atie Siegenbeek van Heukelom, technisch tekenaar Rudolf Das, illustratrice en kunstenares Ruth Fischer, mode-illustratrices Gerda van Gijzel en Constance Wibaut, grafisch ontwerper François ten Have, medisch tekenaar Chris van Huijzen, animator Børge Ring, illustrator Jan Sanders en striptekenaar Piet Wijn.

Voordat het tot een publicatie kon komen, werd GIN opgeheven en haar archief opgenomen in het Nederlands Archief Grafische Vormgeving (NAGO). In 2009 gaf het NAGO aan K&WH de opdracht om het materiaal alsnog te bewerken tot een publicabele vorm. Een leuk project, niet alleen omdat we tussen de illustratoren 'helden' uit onze jeugd troffen, zoals Piet Wijn (geestelijk vader van Douwe Dabbert), maar ook omdat we aan de redactie konden samenwerken met oud-collega Catrien Deys.

Het resultaat, vijftien interviews met bekende Nederlandse illustratoren, is nu te raadplegen op de grafische website van Adviz. De interviews geven niet alleen blijk van hun zeer diverse talenten, hun herinneringen aan inspirerende leermeesters en hun grote liefde voor het vak, maar schetsen ook een boeiend tijdsbeeld. Kort na de oorlog stonden reproductietechnieken nog in de kinderschoenen. Er waren voor freelancers weinig sociale voorzieningen, geen regels over billijke tarifering en geen beeldrechtbescherming. Vanaf de jaren ’70 werden arbeidsvoorwaarden, tarifering en beeldrechten – mede dankzij de opkomst van vakorganisaties – steeds beter geregeld, maar de ontwikkeling van fotografie en digitale media vormden een bedreiging voor de broodwinning. Naast talent en vaktechnische kennis was doorzettingsvermogen dan ook een vereiste. Deze terugblik van vijftien ‘veteranen’ zal hopelijk studenten inspireren en historici stimuleren om de beroepsgeschiedenis van het illustratievak in Nederland verder in kaart te brengen.

Kunst en theosofie

TheArtArchives heeft een database met 26.000 namen en biografische gegevens van theosofen online gezet, waaronder veel Nederlanders. Sinds de oprichting van de Theosophical Society in New York in 1875 zijn veel moderne kunstenaars, waaronder Piet Mondriaan, in hun werk door deze levensbeschouwelijke stroming geinspireerd. Tot voor kort was het echter lastig om na te gaan of een kunstenaar, zijn clientele of bredere relatienetwerk een band hadden met de theosofische vereniging. De nieuwe database biedt onderzoekers een belangrijke nieuwe ingang voor biografisch en genealogisch onderzoek, en aanwijzingen voor nieuwe interpretaties van moderne kunst.
Overigens komen niet alleen kunstenaars, maar allerlei 'cultuurdragers' in de database voor, van W.B. Yeats tot Maria Montessori, van Albert von Schrenk-Notzing tot exotische figuren als Cornelius Johnson Phelps Ibaré-Ahinsan.

K&WH feliciteert collega Marty Bax graag met dit initiatief en hoopt dat veel vakgenoten meteen een duik in de database zullen nemen. En daarnaast een tweede felicitatie voor de nominatie van Bax' proefschrift Het Web Der Schepping. Kunst en theosofie in Nederland, van Lauweriks tot Mondriaan voor de Karel van Manderprijs van de Verening van Nederlandse Kunsthistorici.

Breitner als fotograaf

G.H. Breitner, Meisje in kimono (Geesje Kwak), 1893.
Foto: collectie RKD

Vijftig jaar geleden ontving het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) in een schenking foto's en negatieven van schilder George Breitner (1857-1923). In november 2011 maakt het RKD een database met 2.300 foto's en begeleidende tekst online toegankelijk. Hoewel Breitner's foto's aanvankelijk slechts als studies voor zijn schilderijen werden gezien, worden ze inmiddels ook hoog gewaardeerd om hun artistieke kwaliteit. Verder vormen ze een interessante documentatiebron over het Amsterdam rond 1900.

Wie de originele foto's van Breitners van dichtbij wil zien, kan nu terecht in het Van Gogh Museum. Een selectie van zijn werk is opgenomen in de tentoonstelling Snapshot. Schilders en fotografie, 1888-1915, naast foto's van tijdgenoten Pierre Bonnard, Maurice Denis, Henri Evenepoel, Henri Rivière, Felix Vallotton en Edouard Vuillard.

Collectie Expressionisme MoMA

Het Museum of Modern Art (New York) heeft een website gewijd aan haar collectie Duitse expressionistische werken op papier. De site geeft een mooi overzicht van deze vernieuwende 20ste-eeuwse kunststroming. Ze bevat een tijdlijn en zoekmogelijkheid door de collectie van meer dan 3.000 objecten via thema, stijl, kunstenaar, tijdschriften, etc. In de geillustreerde boeken kan virtueel worden gebladerd. Alle grote expressionisten zijn vertegenwoordigd: van Max Beckmann en Otto Dix, tot Paul Klee en Egon Schiele.

Cultuursector maakt zich strijdbaar

We worden een beetje moedeloos van het doorsturen van de ene na de andere oproep tot het ondertekenen van petities en steunen van acties. Redt het Theater Instituut Nederland, het Nederlands Muziek Instituut, Museum Meermanno, het Grafisch Museum Groningen, Breda's Museum - er dreigen zoveel instellingen om te vallen. Een overzicht van acties is te vinden op de Schadekaart. Vraag is wat met de individuele acties wordt bereikt, want niet alleen wij, maar ook de media en de beslissingnemers zien straks door de bomen het bos niet meer, en bij het publiek treedt snel actiemoeheid op. Met de 'Mars der Beschaving' vraagt de kunst- en cultuursector op 26 en 27 juni dan ook collectief om een meer genuanceerd bezuinigingsbeleid. De actie begint met een rookbom. Verder neemt de Nederlandse Museum Vereniging het initiatief tot het Meldpunt Bezuinigingen, waar nieuws, informatie en advies worden geboden.

Toekomst TIN

Met verdriet lezen we dat het voortbestaan van het Theater Instituut Nederland wordt bedreigd door stopzetting van subsidie. Mogelijk heeft de directie van het TIN de afgelopen jaren kansen gemist door haar omvangrijke museale collectie onvoldoende in het voetlicht te brengen. Meer aandacht ging uit naar dans- en toneelprojecten, waarmee het bredere publiek zich niet kon identificeren. Men verhuisde (gedwongen door eerdere bezuinigingen) uit de monumentale grachtenpanden, bracht de collectie onder in een buitendepot en bleef maar aan het reorganiseren. Tekenend was dat de conservator hierbij steeds een andere titel kreeg, waardoor de museale functie minder gewicht werd gegeven.

Geen wonder dat de beslissingnemers nu niet beseffen, welke belangrijke erfgoedcollectie het TIN beheert. Decors, ontwerpen, kostuums, prenten, beeldmateriaal, drukwerk en audiovisueel materiaal. Een zeer brede collectie: van zeldzame 18de-eeuwse toneelstukken die de spot drijven met vrijmetselarij, tot decorontwerpen van bekende architecten uit begin 20ste eeuw. K&WH was in voorgaande jaren betrokken bij de collectieregistratie voor Het Geheugen van Nederland en heeft haar kwaliteit van dichtbij mogen zien.

Verdwijnt het TIN, wie neemt de collectie dan over? Er is eenvoudig geen museum in Nederland dat voldoende kennis van theatergeschiedenis in huis heeft om de collectie recht te kunnen doen en wie kan daarin in deze bezuinigingsjaren investeren? Mogelijk moet het beleid en de doelstelling van het TIN worden herzien, maar het maakt deel uit van de toonaangevende erfgoedinstellingen in Nederland en mag als zodanig niet verdwijnen.

Wie zijn steun wil betuigen, kan de online petitie tekenen.
[Foto's: www.tin.nl]

The Art Archives - Mondriaan

Onze goede vriendin en vakgenote Marty Bax lanceerde eerder deze week het online archief TheArtArchives. Hiermee maakt zij feitelijk haar bedrijfsarchief via een website publiek toegankelijk. Het archief bevat materiaal over Mondriaans vroege periode tot 1912 en vormt daarmee een belangrijke, unieke aanvulling op de bestaande Mondriaan-documentatie in de RKD en het Gemeentemuseum Den Haag. Voor sommige vormen van raadpleging wordt, net als bij een Gemeentearchief, een vergoeding gevraagd.

Dit is niet alleen een waardevolle kunsthistorische onderzoeksbron, maar ook een voorbeeld voor andere zelfstandigen in ons vakgebied: hoe met je archief om te gaan. Freelance of zelfstandig kunsthistorici verzamelen in de loop van hun carrière veel documentatie. Voor verschillende opdrachtgevers spit je in archieven, musea, literatuur en vraag je informatie op bij particulieren (bijvoorbeeld nabestaanden van een kunstenaar). Wat doe je na afloop van het project met de verzamelde informatie? Overdragen aan de opdrachtgever? Alleen als dat vooraf expliciet is overeengekomen. Weggooien? Alleen als je er zeker van bent dat stukken ook op termijn geen waarde meer hebben. Ondernemers moeten immers zelf in hun pensioen voorzien en een uniek archief kan daarin wellicht een rol spelen.Wees bewust van de toekomstige waarde van documentatie die je verzamelt; maak afspraken met opdrachtgevers die je het recht geven om documentatie zelf te bewaren. Archiveer (en scan!) met beleid.

NAI affiches

Het NAi heeft inmiddels bijna 1500 affiches - vanaf 1893 tot heden - gedigitaliseerd. Van de Alfons Mucha via Bauhaus en De Stijl tot posters van actiegroepen en de promotie van moderne architectuurtentoonstellingen. Ze zijn te vinden in het collectiezoeksysteem.

NAi schaft beeldkosten af

Niet iedere kunstpublicatie kan een commercieel succes zijn, want niet ieder onderwerp spreekt massa's mensen aan. Wil een uitgever toch in de publicatie van kunsthistorische onderzoeksresultaten investeren, dan zijn de hoge kosten van beeldmateriaal vaak de volgende hindernis. De bedragen die musea, professionele fotografen en andere rechthebbenden rekenen voor het gebruik van een afbeelding lopen zeer uiteen, bovendien komen er vaak technische reproductiekosten bij. Het betekent meestal dat een subsidie nodig is om de afbeeldingen bij de tekst te bekostigen, maar wat te doen als die wordt afgewezen? Soms is een instelling bereid een lager 'cultuurtarief' te hanteren, maar vaak ook niet, want ook musea moeten het verlies van subsidies ergens mee compenseren.

Met gejuich ontvingen wij dan ook het volgende bericht: per 1 februari 2011 zal het Nederlands Architectuurinstituut geen gebruiksvergoeding meer rekenen voor het gebruik van beeldmateriaal uit de eigen collectie. Men overweegt een Creative Commons License toe te passen. De (technische) kosten van digitalisering worden nog wel in rekening gebracht. De vrijstelling geldt bovendien niet voor werk waarop rechten van derden gelden, zoals (nabestaanden van) architecten. Maar toch betekent deze stap een enorme vergroting van de gebruiksmogelijkheden en daarmee de onderzoeksmogelijkheden voor liefhebbers en professionals. Meer info op: http://www.archief20.org/.

Redt de Bibliotheca Philosophica Hermetica !

De Bibliotheca Philosophica Hermetica te Amsterdam is een van de belangrijkste studiecollecties voor studenten en onderzoekers op het gebied van de westerse esoterie. De collectie heeft niet alleen een grote waarde voor de internationale wetenschap, maar is tevens een onmisbaar deel van het Nederlandse culturele erfgoed. Helaas wordt ze (opnieuw) bedreigd met opheffing en verkoop. K&WH steunt de petitie tot behoud van de collectie: http://www.ipetitions.com/petition/ritmanlibrary/. Deze petitie is een initiatief van de leerstoel ‘Geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen’ aan de Universiteit van Amsterdam. Klik op de link voor meer informatie.

The Burlington Magazine Online Index

Alweer een bron waarvoor je niet meer naar de bibliotheek hoeft: het bekende kunsthistorisch tijdschrift The Burlington Magazine heeft haar inhoudsopgave van de jaren 1903-1977 online gezet. Raadplegen is gratis, maar registratie als gebruiker is verplicht.

De 'foute' krantendiscussie

Sinds de Koninklijke Bibliotheek haar historische kranten beschikbaar maakte op haar website hebben wij, net als alle andere onderzoekers in Nederland, dagenlang aan het computerscherm gekluisterd gezeten - likkebaardend en vol vreugde over de enorme hoeveelheid onderzoeksgegevens die één klap te vinden zijn! Met drie lopende projecten en ons eigen stamboomonderzoek gingen we ineens met reuzenschreden vooruit. Vandaar dat we ook met enige ontzetting de discussie over het wel of niet plaatsen van 'foute' kranten uit oorlogstijd volgen, die overigens op het Archiefforum al werd uitgevochten voordat de kranten erin doken.

Gerry van der List wees in Elsevier al op het feit dat niemand bezwaar maakt tegen de digitalisering van historische kranten, waarin vanuit de heersende tijdgeest zaken over slavernij of de vrouw werden vermeld, die nu echt niet meer door de beugel kunnen. Niemand gaat er van uit, dat de huidige lezers onder de slechte invloed van die kranten hun vrouw het stemrecht weer zullen ontnemen. En Herkauwer geeft in zijn blog haarfijn aan, dat het criterium 'haatzaaierij tegen deze of gene bevolkingsgroep' feitelijk het merendeel van onze historische letterproductie rijp voor de brandstapel maakt, te beginnen met de Bijbel. Bovendien is een groot deel van de haatzaaiende propaganda die de bezetter ooit publiceerde over esoterische verenigingen als de vrijmetselarij, gewoon verkrijgbaar in tweedehands boekenwinkels als De Slegte. Die boekjes dragen nog dagelijks bij aan de verspreiding van vooroordelen, zonder dat het OM zich daar druk om maakt...

Wanneer je op de website van het Haags Gemeentearchief het Bevolkingsregister raadpleegt, zie je een waarschuwende 'pop-up' die je er op attent maakt, dat er privacywetgeving gemoeid is met de gegevens van nog levende personen. Hoe eenvoudig zou het zijn om een dergelijke waarschuwing in de krantendatabase aan te brengen, die gebruikers er op attent maakt dat een deel van het materiaal een inhoud heeft die tegenwoordig als moreel verwerpelijk, haatzaaiend en/of strafbaar wordt beschouwd?

De KB schrijft het volgende in haar meest recente nieuwsbrief:

'Aan het online plaatsen van kranten uit de Tweede Wereldoorlog, en dan vooral van ‘foute’ kranten, kunnen wel bezwaren kleven van juridische en ethische aard. De KB heeft daarom hierover een besloten discussie gehouden met vertegenwoordigers van verschillende maatschappelijke groeperingen en ervaringsdeskundigen. Breed wordt de mening van de KB gedeeld dat dit belangwekkende historische materiaal ongecensureerd beschikbaar moet komen. De KB als nationale bibliotheek wil alle bronnen beschikbaar maken, zonder naar inhoud of gebruiker te selecteren. Met die opvatting is niet iedereen het eens, maar de KB is bereid hiervoor haar nek uit te steken. Op 16 september wil de KB alvast enkele kranten online zetten, bij de afsluiting van het VWS-programma Erfgoed van de Oorlog, dat digitalisering van deze kranten heeft gesubsidieerd'.

Bravo. Dat 'nek uitsteken' zouden meer erfgoedinstellingen eens kunnen proberen.

De Residentie Almanak

Rond 1900 zagen diverse almanakken het licht, die nu voor onderzoekers rijke informatiebronnen vormen. Na een cd-rom met de Indische Almanak, publiceert het Centraal Bureau voor Genealogie binnenkort twee Haagse almanakken op dvd: De Residentie-Almanak (1823-1903), een uitgebreide who-is-who, en La Haye Diplomatique et Mondain (1923-1940), een kleine curieuze serie waarin de toenmalige beau monde wordt geportretteerd. Prijs: € 29,50.

Nieuws van SHIE

Er zijn al veel geweldige initiatieven uit de koker van de Stichting Haags Industrieel Erfgoed gekomen. Nu gaat de SHIE zich richten op een van de meest 'vergeten' en tegelijkertijd meest informatieve bronnen over het bedrijfsleven in Den Haag: het bedrijfsblad. Veel Haagse bedrijven hadden in de 19de en 20ste eeuw een eigen blad voor het personeel, dat huidige onderzoekers veel kan leren over de bedrijvigheid van Den Haag, de relatie tussen werknemer en werkgever, en het sociale aspect van het bedrijfsleven. Helaas zijn in het Gemeentearchief maar weinig bedrijfsbladen bewaard gebleven. De SHIE roept Hagenaars op om contact te zoeken, als zij nog beschikken over informatie over oude bedrijfsbladen of er nog een stapel van op zolder hebben liggen. Meer informatie is hier te vinden.
Ander nieuws: de Haage Hogeschool, HOVO en SHIE organiseren in het najaar van 2010 de cursus 'De economische geschiedenis van Den Haag, erfgoed en stedelijke politiek'. Meer informatie is te vinden op de website van de HOVO.

Symposium: Historische kranten online

De Koninklijke Bibliotheek lanceert de webdienst Historische kranten online op 28 mei 2010, waarmee krantenpagina's uit de periode 1618-1995 digitaal ontsloten worden voor onderzoek. Ter gelegenheid van deze lancering is er op 27 mei een symposium over het onderwerp. Het programma is te vinden op de KB website.

Bijenkorf archief

De Bijenkorf bestaat 140 jaar en om dat te vieren heeft het Stadsarchief Amsterdam een groot deel van het archief van de Bijenkorf gedigitaliseerd en online gezet. Deze scans, die onder meer betrekking hebben op het Haagse filiaal uit 1923-1924, zijn zes weken gratis te zien en downloaden in de Archiefbank (tot eind mei) !

[Afbeelding: Scan uit Bijenkorf Archief, Stadsarchief Amsterdam, toegangsnr 929, inventarisnr 643, ID A22917000007.]

Proefproject Gemeentearchief

Ooit schreven wij onze afstudeerscripties voor de Universiteit Leiden op een van de eerste elektrische typemachines. Het ingebouwde correctielint vonden we destijds een geweldige innovatie, nooit meer geklieder met Tipp-Ex... Nu lijkt dat iets uit de verre oudheid, want van 15 maart tot 15 mei 2010 participeert K&WH in het proefproject Digitaliseren op verzoek van het Haags Gemeentearchief.
Met de proef wil het HGA inzicht krijgen in de wensen van gebruikers ten aanzien van de digitalisering van archiefstukken, en de organisatorische, logistieke en technische consequenties van het digitaliseringsproces. K&WH heeft zich enthousiast aangemeld als deelnemer, omdat wij bij kunsthistorisch onderzoek al volop gebruik maken van de door het HGA online aangeboden documenten, zoals de foto's en tekeningen in de Beeldbank, en de scans met persoonsgegevens uit de Burgerlijke Stand en de Gezinskaarten.

Engelse kranten online

Onderzoek is zoveel makkelijker (en luier) geworden, sinds bibliotheken en archieven hun krantencollecties digitaliseren. Nu zijn ook Engelstalige kranten via de digitale bibliotheek toegankelijk voor pashouders van de Koninklijke Bibliotheek: The New York Times (1851-2006), The Guardian (1821-2003) en The Observer (1791-2003). Alledrie zijn vanuit de luie stoel volledig doorzoekbaar op trefwoord. Happy happy joy joy!