Vormen uit Vuur

Graag vragen we aandacht voor het mooie tijdschrift van de Vereniging van Vrienden van Glas en Ceramiek: Vormen uit Vuur. Hieraan mocht Andréa Kroon/K&WH recentelijk twee bijdragen leveren:

'Draken, dodo's en gedrochten. Het fantasierijke oeuvre van Cirque de Pepin' in nr. 231 beschrijft de keramieksculpturen van de Haagse kunstenaar Pepijn van den Nieuwendijk. Hij laat zich onder meer inspireren door Chinees porselein en Delfts-blauwe kaststellen, waaruit dan ook elementen in zijn humoristische en tegelijk macabere kunstwerken zijn terug te vinden.

Het tweede artikel, 'Symbolen en rituelen. Vrijmetselaarssymboliek in Chinees exportporselein', verscheen in nr. 230. Dit gaat in op de productie van punch kommen en ander serviesgoed voor Europese vrijmetselaarsloges rond 1800, en verklaart de complexe symboliek van dit bijzondere type exportporselein.
Beide exemplaren zijn natuurlijk los te bestellen via de redactie, maar kunst- en cultuurliefhebbers raden we aan om zich meteen te laten verleiden tot een lidmaatschap van dit prachtig verzorgde tijdschrift.

Moderne kunstenaars, heb meelij!

Goeie kans dat u in een galerie voor hedendaagse kunst een zogeheten installatie tegenkomt. Een ruimtelijk kunstwerk, soms met beeld of geluid of bewegende onderdelen. Neem bijvoorbeeld Pulchri Studio. Hier was recentelijk een installatie te zien met daarin een schokkend filmfragment over de slacht van een dier en een andere, waarin een zich herhalend geluidsfragment van een bekend liedje was verwerkt. Galeriebezoekers wandelen binnen, nemen (al dan niet geinteresseerd) kennis van de installatie, reageren conform de intentie van de kunstenaar op geluid en beeld en wandelen weer rustig naar buiten.
Maar waar houdt de maker van zo'n kunstwerk nou nooit eens rekening mee? De galeriemedewerkers. De dames bij Pulchri bijvoorbeeld, die de schone taak hebben om iedere dag in de expositiezaal te zitten om bezoekers van informatie te voorzien. Die daarbij onafgebroken worden getracteerd op het zich herhalende het geluid van dat stervende dier of liedfragment, waardoor zo'n installatie vaak al na enkele uren irritant en tegen het einde van de expositie ronduit gekmakend is. De enige oplossing: de stekker er eventjes uit...
Tip voor moderne kunstenaars: ga zelf acht uur per dag, zes dagen per week, drie weken lang naar je eigen installatie luisteren, voordat je besluit deze te exposeren. Alleen dan besef je het werkelijke effect op de toeschouwer.

'Wat een mooie deuren'

Na het succes van de Zomerexpo 2011 maakte het Gemeentemuseum Den Haag - ietwat voorspelbaar - bekend dat het een jaarlijks terugkerend fenomeen zal worden. Op de blog van Metropolis M verscheen onlangs een artikel, waarin forse kritiek op dit project werd geuit. We kunnen ons in de toon van dat stuk niet in vinden (de discussie academie versus amateur vinden we achterhaald), maar we hebben wel onze eigen bedenkingen bij de Zomerexpo.

Eerder op deze blog wezen we op het feit dat dit geen origineel, maar een uit Engeland overgenomen concept is. Toegegeven, musea hebben geld nodig; een kaskraker is altijd welkom. Vraag is echter, of het museum op de stoel van de galerie moet gaan zitten. Bij ons bezoek zagen we opvallend veel werken van hedendaagse kunstenaars die een aantal straten verderop ook te zien zijn, bijvoorbeeld bij Pulchri Studio. Dezelfde hedendaagse kunst (een mix van toekomstig erfgoed en tenenkrommende huisvlijt, met tussendoor een opzettelijke shocker) is te zien in het reguliere aanbod van het Nederlandse galeriecircuit. Ons bekroop dan ook steeds meer ook het gevoel door een van die galeries te wandelden. Pulchri zou evengoed jaarlijks een tentoonstelling kunnen organiseren, waarin amateurs anoniem een kans krijgen.

De kwaliteit van het getoonde terzijde, voor ons is de locatie juist het discussiepunt: wat is een museum? Een pretpark of kennisinstituut? Of beide, in welke verhouding? Deze tentoonstelling trekt publiek, maar toont geen erfgoed, verspreidt geen nieuwe onderzoeksresultaten, draagt niet wezenlijk bij aan educatie. Door dit 'galerievenement' jaarlijks te organiseren in één van de belangrijkste Nederlandse musea, is jaarlijks een aantal museumzalen minder beschikbaar voor thematentoonstellingen met binnen- en buitenlandse bruiklenen, terwijl die ook publiekstrekkers kunnen zijn. Meer circus in het museum betekent in dit geval: minder vakkennis inzetten en minder kennis verspreiden, en de groeiende groep mensen die niet begrijpt waarom musea subsidie verdienen op zijn wenken bedienen. Tekenend is de opmerking van onze medebezoekster bij het verlaten van de Zomerexpo: ‘Het mooiste wat ik gezien heb, zijn de deuren van Berlage’.

De Royal Academy of Arts in Londen, waarvan het idee is overgenomen, is een kunstacademie. Een opleidingsinstituut ‘where art is made, exhibited and debated’. En dat geeft aan wat de juiste plek is voor dit specifieke concept. Het Gemeentemuseum lijkt de 'Summer Exhibition' te hebben overgenomen met het oog op de cijfers, zonder zich te realiseren in welke context het is ontstaan. K&WH vindt het jammer dat hiervoor één 'echte' tentoonstelling uit het jaarprogramma van het museum zal verdwijnen. We voorzien dat het Drents Museum, waar later dit jaar een spectaculaire nieuwe vleugel wordt geopend, veel terrein zal winnen als het om spraakmakende thematentoonstellingen met buitenlandse bruiklenen gaat.

ZomerExpo 2011

In de Royal Academy of Arts in Londen wordt sinds 1769 de Summer Exhibition gehouden. Deze jaarlijkse expositie is open voor alle kunstenaars, professioneel of amateur. Van de duizenden aanmeldingen worden ca. 1000 kunstwerken geselecteerd en getoond. Zoals gebruikelijk met zulke succesvolle ideeën, heeft ook dit idee anderen 'geïnspireerd' (om het zo maar te noemen). Er komt een Nederlandse equivalent.
Van 9 juli t/m 14 augustus 2011 is de ZomerExpo 2011 te zien in het Gemeentemuseum in Den Haag. Wegens grote belangstelling (2450 deelnemers met 4750 werken) is de inschrijfronde voortijdig gesloten. Een beetje flauw voor wie juist op een latere ronde mikte. De Royal Academy kiest bovendien uit gemiddeld 10.000 werken; het is de vraag of de Nederlandse variant met de kleinere selectie een vergelijkbaar niveau zal halen - wat wel nodig is om het gekopieerde initiatief een basis voor herhaling te geven.
De jurering door professionals uit musea, kunst- en cultuurinstellingen en kunstenaars gebeurt net als in Engeland op zicht, dat wil zeggen puur op kwaliteit van het beeld, zonder te weten wie de maker is. Dat wordt pas achteraf bekend gemaakt. Op de website van de ZomerExpo 2011 wordt een voorselectie van 600 kunstwerken getoond binnen de genres landschap, stilleven en portret, terwijl in het museum straks 250 kunstwerken te zien zullen zijn. Daarnaast worden drie stimuleringsprijzen van 10.000, 7.500 en 5.000 euro uitgereikt.

Vrouwvolk

Laten we eerlijk zijn: in de westerse kunst is de vrouw niet altijd even positief in beeld gebracht. Vaak was zij eerder een figurant dan de hoofdrolspeler, als naakte, kwetsbare of overwonnen figuur afgebeeld en tal van negatieve karaktereigenschappen toebedeeld (kies maar een van de hoofdzonden).

De fascinatie voor de vrouw als onderwerp groeide naarmate zij in de maatschappij zelf meer op de voorgrond trad. Vrouwen werden daardoor ook anders in beeld gebracht door kunstenaars, zij het nog steeds niet altijd positief. Zo verschoof het beeld van de femme fragile - een zwakke en afhankelijke figuur - in de loop van de 19de eeuw naar haar tegenpool: de femme fatale - een verleidelijke, sterke, maar vooral ook gevaarlijke figuur.

In de tentoonstelling Heroines in het Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid (nog te zien t/m 5 juni 2011) is de nadruk gelegd op de verbeelding van de ‘sterke vrouw’ in de kunst. Zij is te vinden in de gedaante van heks of boerin, atlete of amazone, martelares of juist heldin. De ontwikkeling van dit vrouwbeeld wordt geschetst aan de hand van kunstwerken uit de 19de eeuw tot de 21ste eeuw. Op de museumwebsite zijn enkele sprekende voorbeelden per thema te zien, als ook een virtuele rondgang door de tentoonstelling.

Galerie ARTTRA

[Foto: Benjamin Bridges, The Witches Well.]

Met veel genoegen hebben de dames K&WH in hun studententijd rondleidingen verzorgd voor Cultureel Organisatiebureau ARTTRA van kunsthistorica Marianne Schutte. Zij is al jaren actief als ondernemer met een breed aanbod van kunst- en cultuurhistorische excursies, ontvangsten en evenementen in Nederland, begeleid door deskundige gidsen.
In meer recente jaren heeft het bureau haar werkzaamheden uitgebreid en is Galerie ARTTRA in Amsterdam het leven geroepen. Vanaf 3 september is hier werk te zien van de Benjamin Bridges (geb. 1985), een kunstenaar die net is afgestudeerd aan het Wimbledon College of Art in London. Het getoonde werk bestaat onder meer uit schilderijen van kometen, planeten en mysterieuze gaten in de aarde. Een mooi voorbeeld van de invloed van het 19de-eeuwse symbolisme op de hedendaagse kunst.

Ha fijn, een relletje!

Wie de kunstgeschiedenis kent, weet dat artistiek talent nu eenmaal vaak gepaard gaat met ego, en in sommige gevallen zelfs met een ego dat niet door de deur past. Ook hedendaagse kunstenaars doen nog vaak hun best om te voldoen aan het romantische beeld dat wij uit literatuur en film van hen hebben gekregen: een woest en gepassioneerd leven, een opvliegend temperament, een wilde haardos boven een open shirt, etc. Dat verkoopt allemaal prima, hetgeen je van beleefde en bescheiden werkzaamheid niet altijd kunt zeggen.
In hoeverre deze ongeschreven wetten ook opgaan voor de Haagse kunstscène zullen we niet verklappen, roddelen is immers niet netjes. Maar graag wijzen wij u op een bericht in het AD, als ook de column van Casper Postmaa.

Dunepark

Stroom Den Haag presenteert met ‘Beton Belvedere’ de eerste solo-tentoonstelling in Nederland van de Franse kunstenaar Cyprien Gaillard. Hij is gefascineerd door hedendaagse ruïnes en houdt zich bezig met de gestage vernietiging van modernistische architectuur. Gaillard onderzoekt thema’s als staatsvandalisme, gentrificatie en het pittoreske.
Parallel aan de tentoonstelling gaat Gaillard een Duitse bunker uitgraven die nu nog begraven ligt in een duin dat uitkijkt over het strand van Scheveningen en het naburige Duindorp. Dit gebied ondergaat op dit moment een ingrijpende transformatie, waarbij de oorspronkelijke bevolking en industrie plaats moeten maken voor nieuwe huisvestingsprojecten. Indirect becommentarieert Gaillard’s project dit proces van ‘ver-yuppen’ en de manier waarop ouderwetse architectuur wordt begraven of verborgen onder nieuwe lagen van ruimtelijke ordening. Dit verzonken werk, Dunepark getiteld, kan worden opgevat als een ready-made beeldhouwwerk. Met behulp van groot materieel en een groep vrijwilligers van de Stichting Atlantikwall Museum Scheveningen, laat Gaillard dit enorme object uitgraven en in al zijn brute glorie verrijzen, alvorens het weer te bedekken.
De onthulling en bezichtiging van Dunepark vindt plaats op 21/02/2009, 15.00 uur in de Bosjes van Poot, hoek Nieboerweg – Houtrustweg in Scheveningen.

Cirque de Pepin

Dr. Seuss zei het al: 'Bij zon en maan, wind en regen, kom je [bij Pulchri Studio] leuke dingen tegen'. Een van onze favoriete kunstenaarsleden van Pulchri is Pepijn van den Nieuwendijk (1970) a.k.a. Cirque de Pepin.
Deze Haagse kunstenaar lijkt dezelfde sprookjes, sf en strips te hebben gelezen als wij, en tovert uit deze invloeden een fantastische wereld, bevolkt door hybride mensen, dieren, insecten en verdwaalde cartoon characters. Barokke schoonheid met een morbide ondertoon, en andersom. Het veelzijdige oeuvre varieert van schilderijen en ceramiek sculpturen, tot monumenten, gevelstenen en illustraties.
Men kan virtueel smullen van al dit moois op de website van de kunstenaar, zoals van de hier afgebeelde Wederkomst van de Dodo (2007), Vliegenpaus (2004) en De Intellectuelen II (2008). Cirque de Pepin is momenteel ook te zien bij Kochxbos gallery op de Affordable Art Fair: kunst van €100 tot €5000 euro, een uitkomst tijdens zo'n kredietkrisis...

The Affordable Art Fair Amsterdam, 30/10 t/m 02/11/2008, Gashouder, Westergasfabriek, Amsterdam.

Fiets & Stal

In het kader van het kunstproject Fiets&Stal werden tussen 2000 en 2008 twaalf kunstenaars, vormgevers en architecten uit binnen- en buitenland uitgenodigd door Stroom hcbk om bewakershuisjes te ontwerpen voor fietsenstallingen in Den Haag. Aanleiding was het huisje dat Frank Halmans in 1998 voor de Biesieklette-stalling aan het Buitenhof ontwierp. Het laatste huisje van Dan Graham werd deze zomer opgeleverd. Bij Stroom is een handig stadskaartje op creditcard formaat verkrijgbaar, waarop alle huisjes zijn afgebeeld en een beschrijving van de ontwerpen wordt gegeven. De bewakers zitten nu lekker droog in bouwsels die variëren van pipo-wagen tot terp.