Mini-maçonniek-museum

Zucht van verlichting: de verdediging van het proefschrift is achter de rug. Het is nog lang nagenieten van alle goede wensen, foto's en het gezellige weerzien met oude vrienden. Voor iedere promovendus is zo'n dag een bijzondere ervaring, maar vast niet iedere promovendus ontvangt daarbij zo'n bijzonder cadeau. Cirque de Pepin ontwierp speciaal voor deze gelegenheid een draagbaar 'vrijmetselaarsmuseum', waarin de fantasiewereld van deze Haagse kunstenaar én alle thema's uit het proefschrift prachtig samenkomen.

Kist met inhoud. Ontwerp: Cirque de Pepin, Den Haag. Fotos: Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag.

Het cadeau kreeg de vorm van een kistje, geïnspireerd op 19de-eeuws Japanse lakdozen met maçonnieke tableaus. In plaats van de Tempel van Salomo staat hierin een geleerde uil als symbool voor de wetenschapper centraal. Op de onderzijde prijkt een dodo, een persoonlijke mascotte die ook in het proefschrift zijdelings voorbij komt. De kist behelst bovendien drie kleinere voorwerpen, waarin de symboliek van de vrijmetselarij is vermengd met Aziatische motieven. Een blauw-witte kom, geïnspireerd op Chinees exportporselein, waarin het uiltje opnieuw opduikt. Een koddige dodo in kleuren, die verwijzen naar imari porselein. Een schootsvel, opgerold in Chinese papier, zoals een vrijmetselaar dat vermoedelijk in zijn reiskist mee naar Azië nam. Op de kolommen prijken 'lange lijzen'.

Dodo, kom en schootsvel. Ontwerp: Cirque de Pepin. Foto's: Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag. 

Detail van de onderzijde van de kist. Ontwerp: Cirque de Pepin. Foto: Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag.

Daarmee was de koek echter nog niet op. Cirque de Pepin portretteerde ook de promotor, co-promotor en promovenda in een drieluik. Ieder van hen ontving zijn/haar eigen portret, geïnspireerd op Daguerrotypieën en exportporselein. Zo weerspiegelen de drie delen hun gezamenlijke reis door de tijd naar Azië. 

De Legendarische Hoogleraren I en II, en De Promovendus. Ontwerp: Cirque de Pepin. Foto's: Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag.

Verder kregen de hoogleraren van de oppositiecommissie als dank voor hun sympathieke vraagstelling ('we're not here to praise Ceasar, but to bury him') een speciaal flesje Vry Metselaar's Kruyt van Van Kleef 1842, met een etiket naar een prent van Hogarth. Deze prent werd in het proefschrift geïdentificeerd als een referentie aan een tafelloge. (Helaas voor vrijmetselaren: het flesje is niet in de handel.)

Etiketontwerp van Cirque de Pepin.

Achteraf begrijp ik dat er (hoe toepasselijk!) een aantal 'secret meetings' met de kunstenaar heeft plaatsgevonden. Is het niet een beetje zorgelijk dat mijn vennoot in K&WH er zo goed in geslaagd is dit snode cadeauplan volkomen voor mij verborgen te houden? Wat voorspelt dat voor de zakelijke samenwerking? Genoeg gegrapt, ik ben superblij met dit mooie aandenken en in één klap beginnend collectioneur. Dank aan Pepijn, de paranimfen en alle lieve samenzweerders voor hun gulle bijdragen aan dit geweldige cadeau! xxx Andréa.

Meer info over Cirque de Pepin: 
http://pepijnvandennieuwendijk.com.
https://nl-nl.facebook.com/pepijn.vandennieuwendijk
https://www.flickr.com/photos/pepijn-van-den-nieuwendijk/

Kinderboeken en avant-garde

De Linköping Univeristeit (Zweden) organiseert op 26-29 september 2012 het congres: Children’s Literature and European Avant-garde. Hier wordt de complexe en wederzijdse invloeden van Avant-garde kunst en kinderliteratuur in Europese context besproken. Hoewel academici al eerder hebben gewezen op de relatie tussen stromingen als Modernisme, Bauhaus, Surrealisme en 'kindercultuur' (kinderboeken en -films, speelgoed, etc.) is hier nog weinig onderzoek naar verricht. Meer informatie en het programma zijn te vinden op de website.

Kunst en theosofie

TheArtArchives heeft een database met 26.000 namen en biografische gegevens van theosofen online gezet, waaronder veel Nederlanders. Sinds de oprichting van de Theosophical Society in New York in 1875 zijn veel moderne kunstenaars, waaronder Piet Mondriaan, in hun werk door deze levensbeschouwelijke stroming geinspireerd. Tot voor kort was het echter lastig om na te gaan of een kunstenaar, zijn clientele of bredere relatienetwerk een band hadden met de theosofische vereniging. De nieuwe database biedt onderzoekers een belangrijke nieuwe ingang voor biografisch en genealogisch onderzoek, en aanwijzingen voor nieuwe interpretaties van moderne kunst.
Overigens komen niet alleen kunstenaars, maar allerlei 'cultuurdragers' in de database voor, van W.B. Yeats tot Maria Montessori, van Albert von Schrenk-Notzing tot exotische figuren als Cornelius Johnson Phelps Ibaré-Ahinsan.

K&WH feliciteert collega Marty Bax graag met dit initiatief en hoopt dat veel vakgenoten meteen een duik in de database zullen nemen. En daarnaast een tweede felicitatie voor de nominatie van Bax' proefschrift Het Web Der Schepping. Kunst en theosofie in Nederland, van Lauweriks tot Mondriaan voor de Karel van Manderprijs van de Verening van Nederlandse Kunsthistorici.

Collectie Expressionisme MoMA

Het Museum of Modern Art (New York) heeft een website gewijd aan haar collectie Duitse expressionistische werken op papier. De site geeft een mooi overzicht van deze vernieuwende 20ste-eeuwse kunststroming. Ze bevat een tijdlijn en zoekmogelijkheid door de collectie van meer dan 3.000 objecten via thema, stijl, kunstenaar, tijdschriften, etc. In de geillustreerde boeken kan virtueel worden gebladerd. Alle grote expressionisten zijn vertegenwoordigd: van Max Beckmann en Otto Dix, tot Paul Klee en Egon Schiele.